Wednesday, September 23, 2026

Ον! Η αποδοχή του εγώ ως προϋπόθεση για την υπέρβαση και την διάλυση του ~ Άτμαν Νιτυανάντα


Η αποδοχή του εγώ ως προϋπόθεση για την υπέρβαση και την διάλυση του

Χωρίς την αποδοχή του εγώ μας δεν μπορούμε να το υπερβούμε και να το εξαλείψουμε και αυτό γιατί η μη αποδοχή προέρχεται από το εγώ, και μας ταυτίζει με το εγώ και ενδυναμώνει το εγώ. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να κάνουμε καμία εργασία και να προχωρήσουμε για όσο υπάρχει αντίσταση μέσα μας σχετικά με τις διάφορες απόψεις του εγώ μας.. Μπορούμε, αλλά θα προχωράμε αργά και δεν θα κατορθώσουμε να πάμε σε βάθος αυτήν την εργασία. Φυσικά αν έχουμε δυνατή θέληση και αποφασιστικότητα και εργαζόμαστε συστηματικά και σταθερά, διαλύοντας σταδιακά το εγώ και εμβαθύνοντας στο διαλογισμό ανοίγουμε χώρο και αυξάνεται και η κατανόηση μας και η αυτοαξία μας και έτσι μπορούμε να αποδεχόμαστε όλο και περισσότερο αυτό το οποίο δεν μας αρέσει στον εαυτό μας και έτσι να εργαστούμε με αυτό και να το εξαλείψουμε.

Η αποδοχή δεν είναι κάτι που το έχουμε πλήρως ή καθόλου. Μπορεί να έχουμε μια γενική στάση μη αποδοχής του εαυτού μας και να υποβόσκει συνεχώς μέσα μας μια κατάσταση αρνητικότητας, δυσαρέσκειας, θυμού, κατωτερότητας ενοχής κ.λπ.. Μπορεί η μη αποδοχή να αφορά κάποιες απόψεις του εγώ μας και της προσωπικότητας μας. Μπορεί να αποδεχτούμε πιο εύκολα κάποιες εγωϊκές καταστάσεις και πολύ δύσκολα ή καθόλου (τουλάχιστον προς το παρόν) κάποιες άλλες. Μπορεί ανάλογα το περιβάλλον και τις συνθήκες και την κατάσταση που βρισκόμαστε κάποια δεδομένη στιγμή να έχουμε περισσότερη ή λιγότερη αποδοχή προς συγκεκριμένες απόψεις του εγώ μας. 
Η αποδοχή, όπως και η κατανόηση αλλά και όλες οι ικανότητες και οι αρετές αυξάνονται σταδιακά σύμφωνα με την εργασία που κάνουμε και τις αλλαγές που έχουμε πετύχει μέσα μας.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΔΟΧΗ

Τι είναι αποδοχή και ποιος θα αποδεχτεί το εγώ αφού είναι δεδομένο ότι λειτουργούμε ταυτισμένοι με το εγώ και ‘είμαστε’ το εγώ; (αν και στην πραγματικότητα δεν είμαστε το εγώ αλλά η Συνειδητότητα).

Δύο είδη αποδοχής

Η αποδοχή σχετίζεται με τις εξωτερικές συνθήκες, πρόσωπα, πράγματα και καταστάσεις, καθώς και με τις εσωτερικές καταστάσεις, τις νοητικές και συναισθηματικές εκφράσεις του εγώ αλλά και τις συμπεριφορές και δράσεις που υποκινούνται από το εγώ (ύβρεις, χειρονομίες, σωματική, λεκτική και συναισθηματική βία και πράξεις που θεωρούμε ανήθικες σύμφωνα με τον κώδικα αξιών μας).
Η αποδοχή της εξωτερικής πραγματικότητας

Αποδοχή σε σχέση με τις εξωτερικές συνθήκες, είναι να μην αντιδρούμε μηχανικά και αυτόματα με συγκινησιακές και νοητικές εκδηλώσεις του εγώ σε αυτό που συμβαίνει κάποια συγκεκριμένη στιγμή ή μια συγκεκριμένη περίοδο της ζωής μας και να παραμείνουμε όσο το δυνατόν γίνεται σε επίγνωση του Εαυτού μας (Συνειδητότητα- σιωπηλή παρουσία μέσα μας), με επίγνωση αυτού που συμβαίνει. Να παραμείνουμε δηλαδή ως σιωπηλοί μάρτυρες του συμβάντος, σαν να συνέβαινε αυτό σε κάποιον άλλο και εμείς να κοιτάμε το συμβάν από απόσταση χωρίς κάποια αντίδραση.
Όντας όμως ταυτισμένοι με το εγώ, η συνήθης κατάσταση είναι να μην αποδεχόμαστε αυτό που μας συμβαίνει, είτε αυτό είναι κάτι της στιγμής, είτε κάτι που περνάμε για κάποιο χρονικό διάστημα, και να αντιδράμε με δυσαρέσκεια, απαρέσκεια, θυμό, με έντονες διαμαρτυρίες, κατηγόριες, επικρίσεις, παράπονα, ύβρεις, απογοήτευση, κατάθλιψη,  φόβο κ.λπ. . Αυτή η αντίδραση μπορεί να έχει στόχο είτε κάποιους άλλους ή εμάς τους ίδιους ή το Θεό και την ζωή αν το εγώ μας δεν βρίσκει κάποιον αίτιο για αυτό που συμβαίνει. Εξαρτάται από το τι νομίζουμε ότι είναι η αιτία της κατάστασης.

Η αποδοχή της εσωτερικής πραγματικότητας

Αποδοχή σε σχέση με την ψυχολογία μας και το εγώ μας, είναι η προθυμία να δούμε και να παραδεχθούμε ότι ορισμένες σκέψεις, συναισθήματα και τάσεις υπάρχουν μέσα μας (ανεξάρτητα από το αν μας αρέσουν) και επίσης το να μην αντιδρούμε προς αυτά με θυμό, δυσαρέσκεια, αίσθηση μειονεξίας, κατωτερότητας, ντροπής, ενοχής κ.λπ. όταν εκδηλώνονται ή όταν σκεπτόμαστε για αυτά, αλλά αντίθετα να αναγνωρίσουμε ότι είναι μέσα μας, ότι λειτουργούν και να τα υποδεχτούμε συνειδητά.
Τι σημαίνει να τα υποδεχτούμε συνειδητά; Να τα επιτρέψουμε να συμβούν αλλά χωρίς να χαθούμε σε αυτά (να μην ταυτιστούμε με αυτά) να τους δώσουμε την πλήρη προσοχή μας, παραμένοντας επίσης σε επίγνωση της σιωπηλής παρουσίας μέσα μας.
Από αυτή την κατάσταση έχουμε διάφορες επιλογές όπως το να προχωρήσουμε στην εξάλειψη τους αλλά χωρίς να είμαστε χαμένοι μέσα στις απόψεις του εγώ, χωρίς να βρισκόμαστε σε μια διαμάχη και σύγκρουση εσωτερική δημιουργημένη από το εγώ.

Μπορεί το εγώ να αποδεχτεί ή να αγαπήσει το εγώ;
 
Αποδοχή του εγώ από το εγώ δεν γίνεται αφού η φύση του εγώ είναι η ξεχωριστότητα, ή μη αποδοχή, η μηχανικότητα, η αντίδραση και η αντίσταση σε αυτό που συμβαίνει. Έτσι για όσο θα υπάρχει πλήρης ταύτιση με το εγώ και θα λειτουργούμε μέσα από το εγώ δεν μπορεί να υπάρχει πραγματική αποδοχή, ούτε και ουσιαστική εργασία για την διάλυση του εγώ στις διάφορες απόψεις του. Λίγο λίφτινγκ μπορεί να γίνει, (πιθανώς είναι και αυτό που αναζητούν οι περισσότεροι για να κάνουν την ζωή τους λίγο πιο υποφερτή) αλλά μια εργασία σε βάθος είναι αδύνατη αν δεν αποταυτιστούμε από τον νου και το εγώ και δεν αποκτήσουμε επαφή με την εσωτερική σιωπηλή παρουσία (είναι η αληθινή μας φύση) που είναι ανέγγιχτη από ΄το συμβαίνει στο σώμα και τον νου .  

 Η ΠΟΛΛΑΠΛΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΓΩ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΑΥΤΟ

Εξ αιτίας της πολλαπλότητας και πολυσχιδότητας του εγώ καθώς και της ταύτισης μας με αυτό, δεν υπάρχει ακεραιότητα στην ψυχολογική μας χώρα. Ζούμε σε μια κατάσταση όπου η μια άποψη του εγώ εναντιώνεται ή αντιτίθεται σε κάποια άλλη, και καθώς είμαστε ταυτισμένοι πλήρως με την κάθε άποψη του εγώ που εκδηλώνεται μέσα μας, παραμένουμε εγκλωβισμένοι μέσα στο εγώ και υποφέρουμε από τις συνεχείς μηχανικές αντιδράσεις του.
  
Τι στιγμή, για παράδειγμα, που εκδηλώνεται ο θυμός μέσα μας και κυριαρχούμαστε πλήρως από το συναίσθημα του θυμού (είμαστε πλήρως ταυτισμένοι με αυτό) πως μπορούμε να το αγαπάμε ταυτόχρονα. Απλά δεν γίνεται. Το εγώ όντας σε κατάσταση θυμού δεν μπορεί να αγαπήσει το θυμό. Το εγώ σε κατάσταση μίσους, ζήλιας κ.λπ. δεν μπορεί να αγαπήσει την ζήλια, τον θυμό...... και πάει λέγοντας.

Αλλά το να μισούμε ή να θυμώνουμε* με τον εαυτό μας γιατί εκδηλώνεται μέσα μας ζήλεια, θυμός, σημαίνει ότι λειτουργούμε πάλι μέσα από το εγώ μας από την πίσω πόρτα.  Δηλαδή το εγώ αντί να θυμώνει και να μισεί κάποιον άλλο στρέφεται προς τον ίδιο του τον εαυτό. Και βεβαία αυτό δεν οδηγεί πουθενά αλλού παρά στην ενδυνάμωση της ταύτισης μας με το εγώ και την διόγκωση του. 

μισούμε ή να θυμώνουμε* με τον εαυτό μας: Στην πραγματικότητα το εγώ λειτουργεί αυτόματα, από μόνο του, απλά εμείς εξ αιτίας της ταύτισης με το εγώ, θεωρούμε ως δική μας αντίδραση κάθε έκφραση του εγώ. Έτσι δεν είναι ότι εμείς θυμώνουμε με το εγώ μας αλλά το εγώ το ίδιο αντιδρά μηχανικά ενάντια στο ίδιο.

ΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΓΙΑ ΝΑ ΥΠΑΡΞΕΙ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΟΥ ΕΓΩ ΜΑΣ

Η αποδοχή συμβαίνει φυσικά και αυθόρμητα όταν είμαστε αφυπνισμένοι στην αληθινή μας φύση (Συνειδητότητα) και όταν υπερισχύει στο νου η σάττβα γκούνα (ποιότητα). Αλλά αυτή δεν είναι η εσωτερική  κατάσταση αυτών που ξεκινούν την αυτογνωσία. Στους υποψήφιους αναζητητές (τουλάχιστον στην συντριπτική πλειοψηφία) υπάρχει ταύτιση με το σώμα, το νου και το εγώ και υπερισχύουν αντί της σάττβα, οι τάμας και ράτζας ποιότητες (γκούνας) που είναι οι ποιότητες που σχετίζονται με τις κατώτερες απόψεις  του εγώ, την άγνοια, τα ελαττώματα και την δυσλειτουργία του νου.  

Στην πράξη, ο καθένας θα πρέπει να ξεκινήσει από το επίπεδο που βρίσκεται και να κάνει το καλύτερο που μπορεί. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος. Το εγώ βέβαια που είναι πολυδαίδαλο και πολυσχιδές έχει δημιουργήσει αταξία στην ψυχολογία μας και αντιδρά και αντιστέκεται στην προσπάθεια μας για αλλαγή. Γι’ αυτό χρειάζεται γνώση, βοήθεια και πολύ όρεξη για δουλειά για να μπορέσει κανείς να ξεπεράσει τα εμπόδια και τους υποσυνείδητους αμυντικούς μηχανισμούς του εγώ, και τελικά να καταφέρει να ξεκινήσει ουσιαστικά πια την πορεία για την εξάλειψη του εγώ και την αυτοπραγμάτωση.

‘ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΧΩΡΟΣ’,  ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ &  ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΣΑΤΤΒΑ ΓΚΟΥΝΑ

Για να υπάρξει αποδοχή χρειάζεται έστω και λίγος χώρος ελεύθερος στο νου για να μπορέσει να λειτουργήσει μέσα μας κάτι ανώτερο από το εγώ και τον κατώτερο νου.
Δεν υπάρχει ελεύθερος χώρος όταν είμαστε πλήρως ταυτισμένοι με το εγώ, το σώμα, τις νοητικές και συγκινησιακές καταστάσεις αλλά και τα εξωτερικά αντικείμενα. Δημιουργείται χώρος με το να είμαστε σε επίγνωση του εσωτερικής σιωπηλής παρουσίας μέσα μας, μέσω του διαλογισμού, της αυτοέρευνας, της εστιασμένης προσοχής, της αποσπασμένης παρατήρησης, αλλά και της διάλυσης του εγώ. Καθώς σταδιακά αδυνατίζουν και διαλύονται τα διάφορα εγώ, ελευθερώνεται όλο και περισσότερος χώρος στο νου και όλο και λιγότερο ταυτιζόμαστε με τα περιεχόμενα του νου και όλο και περισσότερο είμαστε σε επίγνωση της εσωτερικής σιωπηλής παρουσίας στην οποία το εγώ δεν έχει πρόσβαση. Επιπλέον καθώς μειώνεται το εγώ και σταθεροποιούμαστε όλο και περισσότερο στην αυτεπίγνωση, ο νους και η διάνοια αρχίζουν να λειτουργούν πιο ελεύθερα από το εγώ και αρχίζουν αν εκδηλώνονται σταδιακά οι ανώτερες δυνατότητες τους. Χωρίς αυτόν τον ελεύθερο χώρο και την ανεξαρτητοποίηση της διάνοιας από το εγώ η αποδοχή του εγώ ή οποιασδήποτε εγωικής έκφρασης είναι δύσκολη ή αδύνατη. 

 Η κατανόηση είναι απαραίτητη σε κάθε είδους εργασία που κάνουμε ή σε οτιδήποτε θέλουμε να αναπτύξουμε. Δεν μπορεί να υπάρξει πρόοδος χωρίς κατανόηση. Στην εργασία με το εγώ είναι σημαντικό να κατανοήσουμε τι είναι το εγώ, πως λειτουργεί, τι είναι ο νους και πως λειτουργεί αλλά και τι είναι ο άνθρωπος γενικότερα. Να μάθουμε και να κατανοήσουμε ποια είναι η φύση μας και ποιες οι λειτουργίες, οι δυνατότητες και ικανότητες στα διάφορα επίπεδα* της ύπαρξης μας, από το σώμα μέχρι και την Συνειδητότητα που είναι ο αληθινός και αθάνατος Εαυτός μας.  (Παρακάτω αναλύω εν συντομία τα διάφορα επίπεδα της ύπαρξης μας).

Η σάττβα γκούνα είναι η βάση για ένα υγειές σώμα, για ένα υγιή και ισορροπημένο νου και μια διαυγή, αρμονική, φωτεινή  διάνοια. Μόνο όταν υπερισχύει η σάττβα γκούνα ο νους και η διάνοια μπορούν να λειτουργήσουν αρμονικά και να εκφράσουν τις ανώτερες νοητικές και συναισθηματικές ποιότητες και αρετές μέσα από τις οποίες είναι και η αποδοχή. Όσο κυριαρχούν η τάμας και η ράτζας στο νου και την διάνοια, όσο ο νου και η διάνοια είναι κάτω από την επιρροή του κατώτερου συγκινησιακού, είναι δύσκολη αν όχι αδύνατη η αποδοχή των διάφορων εκφράσεων του εγώ μας. Γι’ αυτό ανεξάρτητα από την μορφή και την μέθοδο άσκησης που ακολουθούμε είναι απαραίτητο να ακολουθήσουμε ένα σαττβικό τρόπο ζωής στην καθημερινότητα μας ώστε να αυξηθεί όσο γίνεται πιο γρήγορα η σάττβα γκούνα στο νου μας και να ελαττωθούν η τάμας (πρωτίστως) και η ράτζας. Πρακτικές όπως ο διαλογισμός, η επανάληψη μάντρα, η πραναγιάμα, η λατρεία και τα κίρταν και μπάτζαν (τραγούδισμα ύμνων και μάντρα), αυξάνουν πολύ την σάττβα ποιότητα (γκούνα).

Εκτός από τις πνευματικές πρακτικές θα πρέπει η σάττβα ποιότητα (γκούνα) να είναι η ποιότητα που κυριαρχεί σε όλα τα επίπεδα της ύπαρξης μας και της εκδηλώσεις και δραστηριότητες της ζωής μας. Τροφή, περιβάλλον, σχέσεις, δραστηριότητες, σπίτι, μουσική, ταινίες, σκέψεις, συναισθήματα κ.λπ. θα πρέπει να είναι σαττβικής φύσης κατά το πλείστον γιατί δεν είναι δυνατόν να είναι 100% σαττβικά για διάφορους λόγους. Αυτό το θέμα θα αναλυθεί περισσότερο διεξοδικά σε άλλο άρθρο.

Διάβασε περισσότερα για τα γκούνας εδώ: ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΓΚΟΥΝΑΣ (Σάττβα-Ράτζας-Τάμας)

Ο ελεύθερος χώρος (που μπορεί να δημιουργηθεί όταν αποτραβήξουμε την προσοχή μας από τα περιεχόμενα του νου και των αισθήσεων και την προσηλώσουμε στην εσωτερική σιωπή πέρα από το νου) η κατανόηση και η  ζωή σαττβική, (εννοείται και η άσκηση)  είναι οι πυλώνες να αποταυτιστούμε από το εγώ, να το αποδεχτούμε και τελικά να το εξαλείψουμε από τον ψυχισμό μας. 

ΣΧΟΛΙΟ: Τα διάφορα επίπεδα* της ύπαρξης μας: 
1.      Σώμα
2.      Πράνα (Ζωτική ενέργεια). Φυσικό και η ψυχικό Πράνα.
3.      Μάνας-Manas (Εξωτερικός νους),
4.      Μπούντι-Buddhi ( Ευφυία, Διάνοια). Η κατώτερη διάνοια και η ανώτερη διάνοια
5.      Αχάμκαρα-Ahamkara (Εγώ, η ψευδαισθησιακή ταυτότητα),
6.      Τσίττα-Chitta (Υποσυνείδητο, Μνήμη, γενικό πεδίο του νου
7.      Αιτιατό σώμα
8.      Συνειδητότητα, Άτμαν ή Μπράμαν

 Τα 3,4,5,6  μαζί με το ψυχικό πράνα αποτελούν το αστρικό σώμα.

Το Μάνας-Manas, το Μπούντι-Buddhi ( Ευφυία, Διάνοια), ο Αχάμκαρα-Ahamkara (Εγώ, η ψευδαισθησιακή ταυτότητα και το Τσίττα-Chitta (Υποσυνείδητο, Μνήμη, γενικό πεδίο του νου) ονομάζονται Ανταχκαράνα-Νους, το τετραπλό εσωτερικό όργανο.

Διάβασε περισσότερα για αυτά στο άρθρο: ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΤΗΣ ΥΠΑΡΞΗΣ ΜΑΣ (Συνοπτικά)

 ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΣΙΩΠΗΛΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑ, ΤΑΥΤΙΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΔΟΧΗ

Αν δεν βρούμε άγκυρα σε κάτι σταθερό μέσα μας, το οποίο να μην μπορεί να το αγγίξει το εγώ είναι αδύνατο να αποφευχθεί η ταύτιση* με το εγώ. Χωρίς να έχουμε ένα χώρο ανέγγιχτο από το εγώ είναι αδύνατον να αποφευχθεί η ταύτιση με την κάθε εκδήλωση του εγώ (σκέψεις, φαντασίες, πεποιθήσεις,  συγκινήσεις, παρορμήσεις) που ξεπετάγεται από το υποσυνείδητο αλλά και με το ίδιο το εγώ ως ταυτότητα (είμαι το σώμα, ο τάδε και ο δείνα) καθώς επίσης και με τα εξωτερικά αντικείμενα και καταστάσεις. Και για όσο υπάρχει πλήρης ταύτιση με το εγώ δεν τίθεται θέμα αποδοχής του, ούτε  μπορεί να γίνει σοβαρή εργασία για τη διάλυση του.

Ταύτιση* σημαίνει ότι όλη μας η προσοχή έχει 'κλαπεί' και απορροφηθεί από το εγώ, οπότε δεν υπάρχει ελεύθερη προσοχή για να είμαστε σε επίγνωση του Είναι μας και να παρατηρούμε το εγώ από απόσταση. Επιπλέον ταύτιση σημαίνει ότι νοιώθουμε ότι είμαστε αυτή η νοητική ή συναισθηματική εκδήλωση και ότι είναι πραγματική.  Αυτό είναι που αποκαλούμαι κοινώς ύπνος της συνείδησης.  Και αυτή είναι η κατάσταση της πλειοψηφίας των ανθρώπων στην γη. Χωρίς αλλαγή στο επίπεδο τηε συνειδητότητας δεν μπορεί να συμβεί καμμία ουσιαστική αλλγή στον πλανήτη όσες εξωτερικές προσπάθειες και αν κάνουμε.

Το σταθερό σημείο για να πιαστούμε, είναι η σιωπηλή παρουσία στο κέντρο της ύπαρξης μας. Είναι το αθάνατο 'κομμάτι' του εαυτού μας, η θεϊκή φύση μας, που παραμένει ζωντανή (είναι η ίδια η ζωή) όταν το σώμα πεθαίνει. Αυτή η 'ζωντανή' σιωπηλή παρουσία είναι πάντα παρούσα μέσα μας. Απλά λόγω άγνοιας δεν της δίνουμε σημασία ούτε μπορούμε να εκτιμήσουμε την αξία της. Επιπλέον για το εγώ που από την φύση του είναι εξωστρεφές, αυτό που το ενδιαφέρει δεν είναι η γαλήνη και η ειρήνη της ψυχής, αλλά ότι κάνει θόρυβο, και αυτό είναι οι αισθητηριακές αντιλήψεις. Η σιωπηλή παρουσία του Είναι μας είναι αμετάβλητη, ακέραιη, ανεπηρέαστη από ότι συμβαίνει στο σώμα και το νου και έχει την καθαρότητα, την δύναμη και την διαπεραστικότητα, να φωτίζει και να διαλύει ότι δεν είναι αρμονικό και φωτεινό μέσα μας, δηλαδή το εγώ. 

Μόνο σε κατάσταση πλήρους προσοχής, παρατηρώντας δηλαδή το εγώ που εκδηλώνεται διερευνητικά με πλήρη προσοχή και χωρίς καμιά κρίση-κατάκριση-σχόλιο, όντας σε επίγνωση του 'κέντρου μας' μπορεί να υπάρχει αποδοχή. Δηλαδή υπάρχει ένα τρυφερό αγκάλιασμα αυτού που είναι κακάσχημο και αποτρόπαιο από την περιεκτική επίγνωση που από τη φύση της, όπως και το κενό, δεν αντιστέκεται σε τίποτα αλλά αντίθετα αγκαλιάζει τα πάντα, τα φωτίζει και κάνει την αντίληψη τους δυνατή. 

Έτσι γίνεται σαφές ότι η αποδοχή αυτού που συμβαίνει μέσα μας, οποιασδήποτε εγωικής άποψης εκδηλώνεται εκείνη τη στιγμή,  δεν είναι μια διανοητική ή συναισθηματική διαδικασία αλλά ένα αγκάλιασμα του από την πληρότητα της προσοχής και της επίγνωσης που είναι το Είναι μας. Όπως προανέφερα και παραπάνω η κατανόηση είναι σημαντική στην αποδοχή και για να είμαστε σ αυτήν την κατάσταση της αυτεπίγνωσης και της πλήρους προσοχής η κατανόηση παίζει το ρόλο της. Παρα ταύτα δεν μπορεί η κατανόηση να αντικαταστήσει την αυτεπίγνωση, την επαγρύπνηση και την αποσπασμένη παρατήρηση που είναι  το κέντρο όλης της πνευματικής άσκησης.

Αυτό λοιπόν που απαιτείται πρώτα απ’ όλα είναι να δημιουργηθεί απόσταση από το εγώ. Από την κάθε εγωϊκή έκφραση και την ιδία την αίσθηση εγώ είμαι ο τάδε ή ο δείνα και να βρούμε εκείνο το μέρος μέσα μας που είναι πάντα ήρεμο, ειρηνικό και ανέπαφο από το εγώ, και το οποίο είναι αυτό που πραγματικά είμαστε, αιώνια Ύπαρξη, αγνή Συνειδητότητα, άπειρη Ευδαιμονία.

Μόνο από εκεί, (από το κέντρο μας), μπορούμε να δούμε το εγώ μας, και κάθε έκφραση του με τρυφερή απόσπαση και να μην αντιδράσουμε προς αυτό με κάποια άλλη εγωικής άποψη. 

Και αυτό για να γίνει απαιτείται συνεχής (από στιγμή σε στιγμή) προσπάθεια για την ανάπτυξη του παρατηρητή, και αυτό προϋποθέτει συνεχή προσπάθεια να ανακαλύψουμε τι είναι αυτό μέσα μας που παραμένει σταθερό και αμετάβλητο, την εσωτερική σιωπή πέρα από το νου, και να αγκυροβολήσουμε σε αυτή, (να είμαστε δηλαδή σε συνεχή επίγνωση του κέντρου μας, του Είναι μας). 

Η ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΟΥ ΕΓΩ

Η κατανόηση του εγώ ( η κατανόηση του τι είναι το εγώ μας και πως λειτουργεί μέσα μας) η οποία είναι σημαντική για την εργασία με το εγώ και τη διάλυση του, έρχεται επίσης μέσα από την καθαρή και αποσπασμένη παρατήρηση του, όντας σε επαφή με την πηγή μας την σιωπηλή παρουσία του Είναι μας.

Η κατανόηση μεγαλώνει όμως με διάφορους τρόπους και όλοι τους είναι σημαντικοί. Αυξάνεται με την διάλυση του εγώ, με την αύξηση του σάττβα στο νου, με την μελέτη, τον στοχασμό, την συναναστροφή με φωτισμένους ή προχωρημένους μαθητές, με τον διαλογισμό, την διάκριση.
Όλα αυτά όμως έχουν ως βάση την συνεχή αποσπασμένη, τρυφερή και πλήρη παρατήρηση του εγώ με ταυτόχρονη επίγνωση του Είναι μας.

Η κατανόηση είναι προφανές ότι δεν ανήκει στο εγώ αλλά την διάνοια (ευφυΐα) η οποία λειτουργεί στο ανώτερο δυνατό της επίπεδο όταν είναι αγνή-σαττβική και λειτουργεί σε επαφή με την Συνειδητότητα. Η ανώτερη λογική (η ελεύθερη από επιθυμίες, σκοπιμότητες του εγώ αλλά και χωρίς την παρεμβολή των κατώτερων συγκινήσεων και των πεποιθήσεων και απόψεων του εγώ), η διάκριση, η αποσπασμένη παρατήρηση, η κατανόηση και η διαισθητική γνώση ανήκουν στις ανώτερες λειτουργίες της διάνοιας. 
Το πιο σπουδαίο ρόλο στην πνευματική μας άσκηση και ανάπτυξη παίζει η διάνοια γι αυτό και η ανάπτυξη των ικανοτήτων της διάνοιας είναι από τα πιο σημαντικά μέρη της εσωτερικής εργασίας και της αυτογνωσίας.

Διάβασε περισσότερα για την κατανόηση εδώ: Η κατανόηση

ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Με όλα τα αναφερόμενα παραπάνω γίνεται σαφές ότι χωρίς απόσταση (αποταύτιση) από το εγώ, η εσωτερική εργασία είναι δύσκολη και χωρίς ουσιαστικά αποτελέσματα.

Γι αυτό απαιτείται συνεχής (από στιγμή σε στιγμή) προσπάθεια για την ανάπτυξη του παρατηρητή, την συνεχή αποταύτιση (ή απόσπαση) από το εγώ και συνεχής προσπάθεια να ανακαλύψουμε τι είναι αυτό μέσα μας που παραμένει σταθερό και αμετάβλητο, πλήρες και ειρηνικό και να είμαστε σε συνεχή επίγνωσης του.

‘’Θέλει αρετή και τόλμη η ελευθερία’’ είπε ο ποιητής, αλλά θέλει και πολύ αντοχή στις αντιξοότητες και στην αντίσταση που προβάλει το εγώ, και ακόμη σταθερή αποφασιστικότητα, αυτοπεποίθηση, ιώβειο υπομονή και συνεχή, σταθερή, φιλόπονη και συστηματική  άσκηση.
  

Monday, September 21, 2026

Ον! Το Πρόγραμα Άσκησης και το Πνευματικό Ημερολόγιο ~ Nityananda Atman



Το Πρόγραμα Άσκησης και το Πνευματικό Ημερολόγιο

Χωρίς άσκηση και μάλιστα ειλικρινή, συστηματική, καθημερινή άσκηση δεν μπορούμε να έχουμε καμία ουσιαστική πρόοδο ούτε βέβαια να πετύχουμε την αυτοπραγμάτωση. Είναι καλύτερο να ξέρουμε λίγα και να κάνουμε πολλά παρά το αντίθετο.

Θα ήθελα σε αυτό το άρθρο να παρουσιάσω ορισμένες βασικέ ιδέες για το πώς μπορούμε να εφαρμόσουμε τη θεωρία της πνευματικής άσκησης στην πράξη και τις βασικές πρακτικές που μπορούμε να συμπεριλάβουμε στο καθημερινό μας πρόγραμμα. Αυτό μπορεί να χρησιμεύσει σαν οδηγός σε όσους που επιθυμούν να ζήσουν τη πνευματική ζωή  στην πράξη.  

1.     ΗΜΕΡΗΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ: Χωρίς ένα ημερήσιο σχεδιασμό τον οποίο θα ακολουθούμε καθημερινά για πολλά χρόνια δεν μπορούμε να κάνουμε σοβαρή πρόοδο στην πνευματικότητα. Όπως κάποιος αθλητής που θέλει να κερδίσει το χρυσό μετάλλιο στην ολυμπιάδα προπονείται εντατικά και συστηματικά μέχρι και στην τελευταία λεπτομέρεια ώστε να φθάσει η απόδοση του στο ύψιστο δυνατόν επίπεδο, κατά τον ίδιο τρόπο ένας αναζητητής τη αλήθειας θα πρέπει να ασκείται συστηματικά, εντατικά και καθημερινά. Το χρυσό μετάλλιο το κερδίζει κάποιος μετά από πολλά χρόνια εντατικής προπόνησης, το ίδιο και η απελευθέρωση ή η συνειδητοποίηση της αλήθειας επιτυγχάνεται μετά από πολλές ζωές προετοιμασίας και πολλά χρόνια ειλικρινούς συστηματική άσκησης σε αυτή τη ζωή. Πολύ λίγες ψυχές οι οποίες έφτασαν σε πολύ υψηλό επίπεδο στην προηγούμενη τους ενσάρκωση έφτασαν στην απελευθέρωση εύκολα στην τελευταία τους ενσάρκωση.

Στο καθημερινό πρόγραμμα πρέπει να έχουμε συγκεκριμένες ασκήσεις που θα ακολουθούμε καθημερινά και επιπλέον πρέπει να έχουμε συγκεκριμένους στόχους τους οποίους θα πρέπει να πετυχαίνουμε στο χρονοδιάγραμμα που έχουμε θέσει.  Αν όχι κάνουμε τις αλλαγές και τις βελτιώσεις που χρειάζεται το πρόγραμμα και επαναπροσδιορίζουμε τους στόχους μας. Σε αυτήν την προσπάθεια χρειαζόμαστε γνώση και καθοδήγηση είτε από προχωρημένους μαθητές, είτε από δάσκαλους.
Αν πράγματι μας ενδιαφέρει να συνειδητοποιήσουμε την Αλήθεια, ότι χρειαζόμαστε θα έρχεται πάντοτε την κατάλληλη στιγμή και θα μας βοηθάει να προχωρήσουμε ακόμη περισσότερο. Δεν χρειάζεται να μας απασχολεί από πού θα έρθει η βοήθεια, είναι σίγουρο ότι θα έρθει. Όλο το σύμπαν είναι στην υπηρεσία αυτού που αγωνίζεται ολόκαρδα να πετύχει την αυτοπραγμάτωση.

Είναι απαραίτητο να έχουμε το πρόγραμμα γραμμένο και τοποθετημένο σε εμφανές σημείο για να θυμόμαστε το σκοπό μας. Σε αυτό θα γράψουμε τις ασκήσεις που κάνουμε, τη σειρά που τις κάνουμε καθώς και την διάρκεια τους. Σε κάποιο άλλο φύλλο καλό είναι να γράψουμε τους στόχους που έχουμε βάλει για αυτό το μήνα, το τρίμηνο ή το χρόνο. 

Περισσότερα για την άσκηση με στόχους διαβάστε εδώ: 

ΤΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ
Χρειαζόμαστε επίσης ένα ημερολόγιο στο οποίο θα καταγράφουμε τι κάνουμε ή δεν κάνουμε καθημερινά σε σχέση με το πρόγραμμα, τι προβλήματα και δυσκολίες έχουμε έτσι ώστε να μπορούμε να ελέγχουμε αν εφαρμόζουμε το πρόγραμμα μας σταθερά, να εντοπίσουμε εμπόδια και να βρούμε λύσεις για αυτά. 

Ειδικά στα πρώτα χρόνια της άσκησης που το εγώ κυριαρχεί στο ψυχισμό μας και σίγουρα θα έχουμε πολλά σκαμπανεβάσματα στην εφαρμογή του προγράμματος το ημερολόγιο είναι κάτι παραπάνω από απαραίτητο. Το κατώτερο εγώ εύκολα σκοτεινιάζει τη μνήμη, θολώνει την λογική και την διάκριση μας, και αν δεν έχουμε γραμμένα τι κάνουμε πολύ εύκολα θα μας ξεγελά ώστε να μην ακολουθούμε το πρόγραμμα μας, ή αν μην αντιλαμβανόμαστε τα λάθη και τις αδυναμίες μας.

Παρακάτω θα δούμε τι μπορεί να περιέχει ένα πρόγραμμα πνευματικής άσκησης. Βέβαια ανάλογα με το μονοπάτι που ακολουθεί κάποιος υπάρχουν διαφοροποιήσεις στο πρόγραμμα. Αλλά κατά την άποψη μου όχι τόσο στην ουσία του προγράμματος και στους στόχους της άσκησης αλλά στον τρόπο που θα τα πετύχουμε τους στόχους μας. 

Στο καθετί που προτείνεται παρακάτω εξηγείται η σημασία που έχει στην πνευματική μας ανάπτυξη και ο λόγος που το κάνουμε. Για τις πρακτικές μπορείτε να διαβάσετε περισσότερο αναλυτικά στα αντίστοιχα άρθρα που υπάρχουν στο μπλοκ.

2. Η ΑΥΤΟΠΕΙΘΑΡΧΙΑ: Όταν δεν εφαρμόζουμε το πρόγραμμα που αποφασίσαμε τότε μπορούμε να βάλουμε κάποιου είδους αυτοπειθαρχία,  με σκοπό να υπερβούμε την αδυναμία μας. Αυτό πρέπει να κατανοηθεί στην σωστή του διάσταση και να μην εννοηθεί ως αυτομαστίγωση ή ως τιμωρία για την τιμωρία.
Για παράδειγμα μπορούμε να κάνουμε επί πλέον από το συνηθισμένο μας πρόγραμμα 30 λεπτά κίρταν, ή 30 λεπτά τζάπα-μάντρα, ή νηστεία για μια ημέρα (καθαρίζεται το σώμα και αναπτύσσουμε την θέληση) με χυμούς ή φρούτα κ.λπ.. Η αυτοπειθαρχία πρέπει να έχει πάντα θετικό χαρακτήρα  και μόνον.

Επιπλέον πρέπει να δούμε τι είναι αυτό που μας εμποδίζει να εφαρμόσουμε το πρόγραμμα μας και να κάνουμε ότι είναι απαραίτητο για να το εξαλείψουμε. Αν είναι κάποιο ελάττωμα δουλεύουμε με αυτό για να το εξαλείψουμε και ταυτόχρονα κάνουμε και τις κατάλληλες αλλαγές εξωτερικά.

Η αυτοπεποίθηση, η αποφασιστικότητα και η αντοχή στις δυσκολίες είναι από τις βασικές ιδιότητες που πρέπει να αναπτύξουμε αν θέλουμε να προχωρήσουμε αποφασιστικά σε αυτό το δρόμο. Αυτά μαζί με την διάκριση, την απόσπαση και τη δύναμη της θέλησης είναι τα όπλα μας για  να πετύχουμε την αυτοπραγμάτωση. 

3.     Ο ΥΠΝΟΣ: Χωρίς  καλή υγεία και πολλή ενέργεια  δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτε ούτε στην υλική ζωή ούτε στην πνευματική. Ο ύπνος είναι ένα από τους βασικούς παράγοντες υγείας και ζωτικότητας. Αν θέλουμε να έχουμε ενέργεια όλη την διάρκεια της ημέρας και να μπορούμε να ξυπνάμε το πρωί για πνευματική άσκηση πρέπει να έχουμε σταθερές ώρες που κοιμόμαστε και καλό ύπνο. Για αυτό το βράδυ πρέπει να πηγαίνουμε για ύπνο στις  23,00 για να μπορούμε να ξυπνήσουμε στις 5 ή 5.30 το πρωί και να ξεκινήσουμε την άσκηση μας.
 Οι ώρες από τις 22,00 μέχρι τις 3,00  είναι οι πιο καλές ώρες για ύπνο γιατί μας ξεκουράζουν και ανανεώνουν το σώμα μας με το καλύτερο δυνατό τρόπο. Ταυτόχρονα είναι καλό να μην παίρνουμε βραδινό μετά τις 19,00 ή 20.00 διότι παρεμποδίζει την διαδικασία αποτοξίνωσης που κάνει οργανισμός στη διάρκεια της νύκτας για να αποτοξινωθεί και να ανανεωθεί. Στην διάρκεια της ημέρας δεν είναι καλό να κοιμόμαστε. Αν νοιώθουμε κουρασμένοι ξαπλώνουμε και προσπαθούμε να κάνουμε βαθιά χαλάρωση ή διαλογισμό (εκτός αν είναι αναγκαίο να κοιμηθούμε αλλά όχι περισσότερο από μισή ώρα).
Επιπλέον αν δεν έχουμε σταθερές ώρες στον ύπνο δεν μπορούμε να έχουμε και σταθερότητα στο πρόγραμμα πνευματικής άσκησης που ακολουθούμε. Χωρίς σταθερότητα στην καθημερινή  άσκηση δεν μπορεί να έχουμε ουσιαστική πρόοδο στον πνευματικό δρόμο. 

4.   Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ:  Η τροφή είναι μια από τις βασικές πηγές ενέργειας για το σώμα αλλά και το νου. Είναι πολύ σημαντική και η ποιότητα και η ποσότητα της τροφής που καταναλώνουμε καθημερινά ώστε να έχουμε καλή υγεία, ενέργεια αλλά και καθαρότητα στο νου. Επειδή η γκούνα της τροφής (ποιότητα της τροφής σύμφωνα με τα τρία γκούνας, σάττβα-ράτζας-τάμας) επηρεάζει και διαμορφώνει την ποιότητα του νου θα πρέπει η τροφή να είναι κατά βάση σαττβική. Επίσης η τροφή πρέπει να είναι ανάλογη με την ιδιοσυγκρασία μας (σύμφωνα με το ντόσας που κυριαρχεί στο σώμα μας, -πίττα-κάφα-βάτα), την εποχή και την κατάσταση της υγείας μας.

Εκτός από την ποιότητα της τροφής, είναι πολύ σημαντικός  επίσης και ο τρόπος με τον οποίο μαγειρεύουμε και ο τρόπος που τρώμε.

 Η συγκέντρωση και η προσευχή στην διάρκεια της προετοιμασίας του φαγητού αλλά και στην διάρκεια του φαγητού είναι κάτι περισσότερο από σημαντικά.
Ο Εμότο απέδειξε με τα πειράματα που έκανε στο νερό πόσο πολύ επηρεάζουμε με τις σκέψεις και τα συναισθήματα μας το νερό. Το ίδιο όμως ισχύει και για τη στερεή τροφή που τρώμε. 

Για αυτό είναι καλό να προσευχηθούμε και να προσφέρουμε την τροφή μας στον Θεό πριν να ξεκινήσουμε να φάμε. Είναι καλό να τρώμε σε ένα ήσυχο περιβάλλον, να μασάμε καλά την τροφή, ήρεμοι, σε σιωπή, συγκεντρωμένοι, με αγάπη και ευγνωμοσύνη, και να επαναλαμβάνουμε το όνομα του Θεού. 

 Τελικά όλη η διαδικασία του φαγητού να είναι μια πράξη αφιέρωσης στον Θεό και όχι απλά να τρώμε για να γεμίσουμε το στομάχι μας με χονδροειδή ύλη ή να ικανοποιήσουμε την λαιμαργία μας. Τρώγοντας έτσι χωνεύουμε καλύτερα και ταυτόχρονα απορροφούμε τις λεπτότερες ενέργειες της τροφής που δυναμώνουν την αύρα μας δίνουν ζωντάνια και υγεία, αλλά τρέφουμε το νου με καρδιά με ανώτερες ενέργειες. Περισσότερα για τη διατροφή ως πνευματική άσκηση μπορείτε να διαβάσετε στο βιβλίο του Όμρααμ Αϊβανχόφ ''Χράνι Γιόγκα. Η γιόγκα της διατροφής''. Επίσης σχετικά με το πια τροφή είναι κατάλληλη για την ιδιοσυγκρασία σας μπορείτε να συμβουλευτείτε την Αγιουρβέδα. 

Τέλος θα ήθελα να επισημάνω την ανάγκη για αποτοξίνωση μέσω κατάλληλης νηστείας και άλλες μεθόδους αποτοξίνωσης, ώστε το σώμα να επανακτήσει υγεία, ζωτικότητα αλλά και ο νους να γίνει πιο καθαρός, απαθής και διαυγής στοιχεία απαραίτητα για τον διαλογισμό και την εσωτερική ενατένιση. Η παντσακάρμα (Αγιουρβεδική αποτοξινωτική μέθοδος που ισορροπεί τα ντόσας και τη ζωτική ενέργεια -πράνα) είναι από τις πιο σημαντικές μεθόδους για να διατηρούμε το σώμα μας σε υγεία, να το αποτοξινώνουμε σε βάθος και να το επαναφέρουμε στην υγεία αν έχει ήδη διαταραχτεί από κακή διατροφή, κακό ή ελλιπή  ύπνο, υπερβολική εργασία (νοητική ή σωματική), καταχρήσεις και υπερβολές του σώματος, των αισθήσεων και της σεξουαλικής ενέργειας.

5.       ΜΕΛΕΤΗ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ: Η μελέτη βιβλίων είναι τροφή για το νου. Για αυτό πρέπει να προσέχουμε τι επιτρέπουμε στο νου να καταγράφεται. Είναι καλό να διαβάζουμε καθημερινά ιερά βιβλία ή βιβλία μεγάλων δασκάλων. Αυτό μας φέρνει σε επαφή με τη σοφία αλλά και τις δονήσεις αυτών των δασκάλων και μέσα από αυτό παίρνουμε δύναμη και έμπνευση να εργαστούμε  πνευματικά με περισσότερη όρεξη, Είναι καλό για παράδειγμα να μελετάμε τουλάχιστον δώδεκα στροφές από την Μπαγκαβάντ Γκίτα και να στοχαζόμαστε πάνω σε αυτές για να τις κατανοήσουμε σε βάθος, με σκοπό να τις εφαρμόσουμε στην καθημερινότητα μας. 

Περισσότερα για την σημασία της μελέτης πνευματικών βιβλίων διαβάστε εδώ: Η μελέτη πνευματικών βιβλίων 

6. ΠΡΟΣΕΥΧΗ: Η προσευχή είναι ένα μέσο για να επικοινωνούμε άμεσα με τον Θεό. Η προσευχή είναι ένα μέσο για να τροποποιήσουμε την εσωτερική και την εξωτερική μας κατάσταση. Έχει τεράστια δύναμη και μπορεί να μας βοηθήσει σε κάθε περίπτωση και σε οποιοδήποτε πρόβλημα της ζωής ή της πνευματικής μας εξέλιξης. Μπορούμε να επιτύχουμε πράγματα τα οποία μέχρι εκείνη τη στιγμή φαινόταν αδύνατο. Σε άλλες πάλι περιπτώσεις που θα έπρεπε να περάσουμε κάποια δοκιμασία για κάποιο καρμικό λόγο  μπορεί να μην αλλάξει τα πράγματα εξωτερικά, αλλά θα μας ανακουφίσει και θα μας δώσει κουράγιο και εσωτερική δύναμη να προχωρήσουμε εμπρός.

Περισσότερα για την προσευχή διαβάστε εδώ: Η δύναμη της προσευχής

7.  ΔΙΑΛΟΓΙΣΜΟΣ: Ο διαλογισμός πρέπει να γίνεται καθημερινά πρωί και βράδυ πάντα την ίδια ώρα στην ίδια θέση, όντας ακίνητοι και να διαρκεί τον ίδιο χρόνο. Θυμίζουμε ότι σταδιακά μετά από κάποιο χρονικό διάστημα πρέπει να αυξάνουμε την διάρκεια του. 

Περισσότερα για τον διαλογισμό διαβάστε εδώ:

8.   ΤΖΑΠΑ-ΜΑΝΤΡΑ: Είναι η επανάληψη του ονόματος του θεού ή ενός μάντρα. Σύμφωνα με τις οδηγίες των πνευματικών δασκάλων εκτός από τις ώρες που έχουμε ορίσει πρωί και βράδυ να το κάνουμε, πρέπει να το επαναλαμβάνουμε σε κάθε μας αναπνοή όλη την ημέρα. Κάνουμε όλες μας τις δραστηριότητες άγρυπνοι του εαυτού μας και χωρίς να ξεχνάμε να επαναλαμβάνουμε το μάντρα. Η επανάληψη του ονόματος του θεού εξαγνίζει το νου και την καρδιά, διαλύει τα ελαττώματα, μας οδηγεί στην συνειδητοποίηση του Θεού . 

  Περισσότερα για το τζάπα-μάντρα διαβάστε εδώ: Η επανάληψη του ονόματος του Θεού

9.  ΚΙΡΤΑΝ: Τα κίρταν είναι ένα πολύ δυνατό μέσο εξαγνισμού του νου και της καρδιάς. Μπορούμε να λατρέψουμε τον Κύριο με κίρταν είτε ομαδικά είτε ατομικά. Είναι καλό το πρωί και το βράδυ να κάνουμε για κάποιο χρονικό διάστημα κίρταν. Βέβαια κάνοντας  ομαδικά κίρταν αυξάνεται πολύ η ενέργεια και ωφελούνται περισσότερο όλοι οι παρευρισκόμενοι. Με αυτό τον τρόπο  επίσης αναπτύσσεται και η ενότητα μεταξύ των ανθρώπων. Πριν κάνουμε διαλογισμό αν ο νους μας είναι πολύ ανήσυχος μπορούμε να τον ηρεμήσουμε με τα κίρταν και να μπούμε έτσι πιο εύκολα σε διαλογισμό.

Περισσότερα για τα Κίρταν διαβάστε εδώ: Sankirtan or Kirtan
Ακούστε ιερή μουσική εδώ: Music

10.      ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ - ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΑΓΝΟΤΗΤΑ: Στον πνευματικό δρόμο η αγνότητα είναι βασική για να μπορέσει κάποιος να φθάσει στο φως. Αυτός που ελέγχει την σεξουαλική του ενέργεια μπορεί να ελέγχει εύκολα το νου και το πράνα.
Μόνο με την εγκράτεια και την μετατροπή της σεξουαλικής ενέργειας μπορεί κάποιος να θρέψει τα ανώτερα κέντρα του εγκεφάλου με ότζας και τέτζας ενέργειες που είναι απαραίτητες για να κάνουμε βαθύ διαλογισμό, να μπούμε σα σαμάντι και τελικά να πετύχουμε την ύψιστη φώτιση. Ο νους γίνεται λαμπερός και φωτεινός με την δύναμη των ενεργειών ότζας και τέτζας που εμπεριέχονται κυρίως στη σεξουαλική ενέργεια. Οπότε αν χάνουμε την ενέργεια μας μέσα από την ευχαρίστηση του οργασμού πετάμε στα σκουπίδια ότι πιο πολύτιμο έχουμε για να πετύχουμε την ύψιστη κατάσταση που μπορεί να φθάσει ένα ανθρώπινο ον. Λίγες στιγμές ψευδαισθησιακής ηδονής μας στερούν την αιώνια ευδαιμονία και ελευθερία του πνεύματος.
Επιπλέον η μετετρεμμένη σεξουαλική ενέργεια αφυπνίζει τα εσωτερικά κέντρα (τσάκρας) και την Ντέβι Σάκτι Κουνταλίνι που βρίσκεται εν δυνάμει στο τσάκρα μουλαντάρα. Με την δύναμη της  αφυπνισμένης Σάκτι Κουνταλίνι μπορούμε να προχωρήσουμε με περισσότερη δύναμη αλλά και φως προς την ύψιστη αυτοπραγμάτωση του Είναι.

Είναι κάποιος πραγματικά αγνός όταν είναι αγνός όχι μόνο στο φυσικό επίπεδο αλλά στην σκέψη, το επιθυμητικό, τις αισθήσεις, και το λόγο. Εγκαταλείπω ή αποτυγχάνω στην αγνότητα σημαίνει ότι αφηνόμαστε σε σκέψεις, απολαμβάνουμε με τις αισθήσεις καταστάσεις λαγνείας (εικόνες κ.λπ.), με  τα λόγια μιλάω άμεσα ή κάνω σχετικά υπονοούμενα.

 Επειδή όλα ξεκινούν από το νου πρέπει εκτός από την εγκράτεια σε φυσικό επίπεδο να εξαγνίσουμε το νου αλλά και το ενεργειακό σώμα από το πάθος, την επιθυμία και τον πόθο για απόλαυση μέσω του οργασμού. Χωρίς την διάλυση της ενέργειας του πάθους που σχετίζεται με την ράτζας γκούνα και τον καθαρισμό του υποσυνείδητου από τις εντυπώσεις λαγνείας που είναι συνδεμένες με το σεξουαλικό πάθος είναι δύσκολο να εξαλείψουμε την επιθυμία για απόλαυση και να ελέγξουμε το νου.

Η επιθυμία για σεξουαλική απόλαυση είναι η ρίζα όλων των επιθυμιών και του εγώ, και είναι η πιο δυνατή από όλες για αυτό και είναι δυσκολότερη η εξάλειψη  της. 

Σχετικά με την επιθυμία μπορείς να διαβάσεις εδώ: 
11.     ΠΕΡΠΑΤΗΜΑ - ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ - ΧΑΘΑ ΓΙΟΓΚΑ ΑΣΑΝΑΣ: Επειδή χρειαζόμαστε ένα υγιές σώμα για να ασκηθούμε πνευματικά είναι απαραίτητο να ασκούμαστε καθημερινά ειδικά όσοι ζούνε στις πόλεις που ακολουθούν μια καθιστική ζωή.
Η χάθα γιόγκα και το περπάτημα είναι ίσως οι καλύτερες μορφές άσκησης αν και μπορεί κανείς να αντικαταστήσει το περπάτημα με κάποια άλλη μορφή άσκησης αν έτσι του αρέσει και του ταιριάζει. Τριάντα με σαρανταπέντε περίπου λεπτά ασκήσεις χάθα γιόγκα και σαράντα λεπτά έως μια ώρα περπάτημα σε καθημερινή βάση είναι αρκετά για να μας δώσουν την ζωντάνια και την ενέργεια που χρειαζόμαστε.
 Πρέπει να λάβει κάποιος υπ’ όψη την ηλικία, την ικανότητα, προβλήματα υγείας και τις συνθήκες εργασίας για να ακολουθήσει ένα κατάλληλο ημερήσιο πρόγραμμα. Πρέπει να κρατάμε πάντοτε το μετρό και να ακολουθούμε τον κοινό νου για να αποφύγουμε τις υπερβολές. Είναι σημαντικό όταν ασκούμαστε να είμαστε συγκεντρωμένοι και να λέμε νοερά το μάντρα ή το όνομα του Θεού διότι ο βασικός μας σκοπός είναι να είμαστε εσωτερικά ενωμένοι με την αλήθεια και όχι να γυμνάζουμε απλά το σώμα μας.

Μερικά λεπτά πραναγιάμα και μερικές ασάνας χάθα γιόγκα ασάνας πριν αρχίσουμε τον διαλογισμό, είναι ο καλύτερος τρόπος για να προετοιμαστούμε για να κάνουμε διαλογισμό. 

Σήμερα εύκολα μπορεί να βρει κανείς είτε βιβλία ή κάποιο κέντρο γιόγκα για να μάθει ένα βασικό πρόγραμμα άσκησης. Μετά από κάποιο διάστημα μπορούμε να κάνουμε αυτό το πρόγραμμα σπίτι μας. 

12. Η ΠΡΑΝΑΓΥΆΜΑ. Η πραναγιάμα είναι αναπνευστικές ασκήσεις οι οποίες στοχεύουν στο να καθαρίσουν τα ενεργειακά κανάλια (νάντις), ώστε να ρέει ελεύθερα η ζωτική ενέργεια, να ισορροπήσουν την ζωτική ενέργεια, να αυξήσουμε την ζωτική ενέργεια, να ελέγξουμε την ζωτική ενέργεια και μέσω αυτής να ελέγξουμε τον νου, να αφυπνίσουμε τα τσάκρας και την Σάκτι-Κουνταλίνι.   

Υπάρχει μεγάλη ποικιλία αναπνευστικών ασκήσεων,  και κάθε μια από αυτές επιδρά με διαφορετικό τρόπο στο ενεργειακό μας πεδίο (Πράνα). 

 Η πραναγιάμα βοηθάει να έχουμε καλή υγεία και ζωτικότητα.

13.     ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΨΗ ΕΠΙΒΛΑΒΩΝ ΣΥΝΗΘΕΙΩΝ, ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΥΝΗΘΕΙΩΝ: Οι κακές συνήθειες είναι σοβαρό εμπόδιο για να προχωρήσουμε στη πνευματικότητα. για αυτό σταδιακά ή και άμεσα σε μερικές περιπτώσεις πρέπει να σταματήσουμε όλες αυτές τις συνήθειες έτσι ώστε την ενέργεια και το χρόνο που θα εξοικονομήσουμε να τα χρησιμοποιήσουμε για πνευματική άσκηση και για ανιδιοτελή υπηρεσία. Το να  παρακολουθούμε πολλή ώρα τηλεόραση, να ξενυχτάμε, να καπνίζουμε, να πίνουμε, να διαβάζουμε περιοδικά και εφημερίδες, να τρώμε ακατάλληλες τροφές ή να τρώμε συνεχώς, να μιλάμε πολύ  είναι μερικές από τις συνήθειες που εμποδίζουν την πνευματική πρόοδο. Πρέπει να έχουμε στόχο καθημερινά να υπερνικήσουμε όλα αυτά που δεν προσφέρουν τίποτε ουσιαστικό στην ζωή μας και να δώσουμε όλη μας την ενέργεια και το ενδιαφέρον στον πραγματικό μας σκοπό αυτόν για τον οποίο γεννηθήκαμε, να συνειδητοποιήσουμε ότι είμαστε πνεύμα αθάνατο και πάντα μακάριο. 

14.   ΤΗΡΗΣΗ ΣΙΩΠΗΣ: Κρατήστε  σιωπή το λιγότερο για μια δύο ώρες την ημέρα ή και όλη την ημέρα κάποιες μέρες π.χ. την Κυριακή. Τηρώντας σιωπή ελέγχουμε την παρορμητική ομιλία. Πολύ ενέργεια σπαταλιέται σε άσκοπη ομιλία και κουτσομπολιά. Όλη αυτή την ενέργεια που χαλάμε στην ομιλία μπορούμε να τη χρησιμοποιήσουμε στην άσκηση και το διαλογισμό. Η σιωπή αναπτύσσει επίσης την θέληση. Μας βοηθάει πολύ να ελέγχουμε τον νου και τις αισθήσεις.  Στην διάρκεια που τηρούμε σιωπή είναι σημαντικό να κάνουμε τζάπα-μάντρα. 

15.  Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΡΕΤΩΝ: Η συμπαντική αγάπη, η υπομονή, η ταπεινοφροσύνη, η πραότητα, η ανιδιοτέλεια, η τιμιότητα, το θάρρος, ο αλτρουισμός, η εγκράτεια, η μη βία, η απλότητα είναι μερικές από τις αρετές που πρέπει να αναπτύξουμε στον εαυτό μας. Οι αρετές κάνουν τον νου αγνό, ήρεμο, εστιασμένο και έτσι κατάλληλο για διαλογισμό και να δεχτεί πιο λεπτές πνευματικές ενέργειες. Επιπλέον με τις αρετές δημιουργούμε δονήσεις θετικές και ένα περιβάλλον αρμονίας, αγάπης και ειρήνης που είναι το υπόβαθρό για να δημιουργήσουμε μια κοινωνία  φωτός και ευημερίας.

Μπορούμε να αφιερώνουμε μέρος της άσκησης μας στην ανάπτυξη κάποιας αρετής μέσω της προσευχής και του οραματισμού και της εξάλειψης του αντίστοιχου ελαττώματος. Αυτά πρέπει να ακολουθούνται και από ανάλογες δράσεις. Σε κάθε συγκεκριμένη περίοδο θα πρέπει να δίνουμε έμφαση σε μία από αυτές καθώς είναι ευκολότερο να την αναπτύξουμε παρά να ασχολούμαστε με όλες ταυτόχρονα. Επιπλέον η ανάπτυξη μιας αρετής διευκολύνει στη συνέχεια την ανάπτυξη και των υπολοίπων. 

16.   Η ΦΙΛΑΛΗΘΕΙΑ: Όταν λέμε ψέματα σκοτεινιάζουμε τη διάνοια και δημιουργούμε αρνητικές δονήσεις. Το ψέμα μας απομακρύνει από τον Θεό, γιατί ο Θεός είναι Αλήθεια. Αυτό που σκεπτόμαστε αυτό να λέμε και αυτό να κάνουμε. Δεν είναι εύκολο αλλά με την πρακτική σιγά -σιγά θα εδραιωθούμε στην αλήθεια. Πρώτα από όλα θα πρέπει να γίνουμε ειλικρινείς με τον εαυτό μας. Αν δεν μπορούμε να είμαστε ειλικρινείς με τον εαυτό μας πως θα μπορέσουμε να γίνουμε ειλικρινείς με τους άλλους;
Το να λέμε την αλήθεια είναι μια πρακτική ύψιστης σημασίας. Θα μας βοηθήσει να αναπτύξουμε όλες τις άλλες αρετές που είναι απαραίτητες στο δρόμο και θα μας οδηγήσει στην συνειδητοποίηση της Αλήθειας.

17.  Η ΔΙΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΕΓΩΪΚΩΝ ΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ ΤΟΥ ΕΓΩ: Η πνευματική εργασία έχει σαν κύριο στόχο την διάλυση του Εγώ και όλων του των εκφράσεων (υπερηφάνεια, ζήλια, ματαιοδοξία, μίσος, θυμός, απληστία, λαιμαργία, λαγνεία, μνησικακία κ.λπ.). Η πλήρης διάλυση του εγώ έχει ως αποτέλεσμα  την Αυτοπραγμάτωση. 

Η εξάλειψη του εγώ γίνεται με ένα συνδυασμό πρακτικών αλλά η τελική του διάλυση γίνεται με τη χάρη του Θεού. Αυτό γίνεται με την απορρόφηση του νου σε  βαθύ σαμάντι

Σίγουρα τα ελαττώματα  είναι πολλά αλλά στον καθένα κάποια ελαττώματα είναι περισσότερο εξέχοντα και του είναι σοβαρά εμπόδια για να προχωρήσει πνευματικά. Για αυτό είναι χρήσιμο να κάνει κάποιος μια εντατική προσπάθεια να εξαλείψει κάποιο συγκεκριμένο ελάττωμα που του είναι σοβαρό εμπόδιο στην συγκεκριμένη περίοδο της ζωής του. Με αυτό τον τρόπο θα αποκτήσει περισσότερη ελεύθερη συνείδηση, ενέργεια, αυτοπεποίθηση, κατανόηση και ικανότητα στη διάλυση του εγώ. Έτσι θα μπορεί να προχωρήσει και στη διάλυση και των άλλων ελαττωμάτων με καλύτερες προϋποθέσεις. 

Η ΕΞΑΛΕΙΨΗ ΤΩΝ  ΕΠΙΘΥΜΙΩΝ: Η βάση όλων των ελαττωμάτων είναι η επιθυμία και η υπερηφάνεια που στην ουσία είναι η επιθυμία να είμαστε ανώτεροι από τους άλλους. Οι πιο γνωστές εγωϊκές επιθυμίες είναι η λαγνεία, η λαιμαργία, η φιλαργυρία, η φιλοδοξία, η φιλοδοξία που σχετίζεται με την κενοδοξία και την ματαιοδοξία, και μαζί με αυτά αναπτύσσονται η ζήλια, η απληστία, η τσιγκουνιά,  ο φόβος, ο θυμός, το μίσος, η μνησικακία, η κακεντρέχεια κ.λπ. 

Για αυτό κεντρική θέση στην διάλυση του εγώ και των διάφορων εκφράσεων του έχει η διάλυση των επιθυμιών. 

Σχετικά με την επιθυμία μπορείς να διαβάσεις εδώ: 
 Σχετικά με την διάλυση των εγωϊκών τάσεων διάβασε εδώ:

Η ΕΞΑΛΕΙΨΗ ΘΥΜΟΥ, ΦΟΒΟΥ ΚΑΙ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΟΤΕΡΑ: Ο θυμός και ο φόβος είναι δύο εκφράσεις του εγώ που μας τρώνε πάρα πολύ ενέργεια και δημιουργούν προβλήματα σε εμάς και τους συνανθρώπους μας. Δεν μπορούμε να ασκηθούμε πνευματικά και να αγαπάμε τους συνανθρώπους μας, ούτε να φθάσουμε στο φως και την αλήθεια όταν κυριαρχούμαστε από σκέψεις και συναισθήματα θυμού και φόβου προς τους άλλους ή τον εαυτό μας.
Σαφώς δεν είναι τα μόνα αρνητικά συναισθήματα που πρέπει να ασχοληθούμε αλλά είναι τα δύο κύρια αρνητικά συναισθήματα που  προκαλούν προβλήματα και στον εαυτό μας αλλά και στις σχέσεις με τους άλλους. Η ρίζα βέβαια του θυμού και του φόβου είναι η επιθυμία και για αυτό η εξάλειψη τους μπορεί να προχωρήσει όταν ταυτόχρονα δουλεύουμε και με την εξάλειψη των επιθυμιών. Ο θυμός και ο φόβος σχετίζονται άμεσα με την αυτοεικόνα μας, την αυτοαξία μας και  την υπερηφάνεια. Φοβόμαστε και θυμώνουμε  με οτιδήποτε και οποιονδήποτε απειλεί την αυτοεικόνα μας, την αξία μας και την υπόληψη μας.


18. ΣΥΝΑΝΑΣΤΡΟΦΕΣ: Για κάποιον που ενδιαφέρεται να αναπτυχθεί πνευματικά ο χρόνος  και η ενέργεια του είναι πολύτιμα. Αν χάνει την ενέργεια και το χρόνο του άσκοπα σε μάταιες συζητήσεις και παρέες καμία ουσιαστική πρόοδο δεν θα μπορέσει να κάνει. Πρέπει να χρησιμοποιούμε το χρόνο μας δημιουργικά και όχι να τον σπαταλάμε άσκοπα.

Αν περνούμε αρκετές ώρες σε παρέα με ανθρώπους που τους ενδιαφέρει μόνο οι υλική διάσταση της ζωής καθώς δεν έχουμε αναπτύξει κάτι στέρεο μέσα μας αυτό θα μας κάνει να εγκαταλείψουμε την  πνευματική εργασία ή να ασκούμαστε ελλιπώς καθώς οι δονήσεις αυτών των ανθρώπων θα μας επηρεάζουν και θα μας οδηγούν προς την υλική ζωή. 

Δύο ελληνικές παροιμίες λένε: ‘Πες μου ποιος είναι ο φίλος σου να σου πω ποιος είσαι”, Μ' όποιον δάσκαλο καθίσεις, τέτοια γράμματα θα μάθεις’ και δείχνουν το πόσο πολύ μας επηρεάζουν οι άνθρωποι με τους οποίους σχετιζόμαστε. 

Είναι από τους πιο σημαντικούς νόμους της ζωής το ότι η φυσική ή νοητική επαφή με δονήσεις ή ανθρώπους μας ποτίζει και έτσι αποκτούμε δονήσεις και ιδιότητες ανάλογες με αυτό που είμαστε σε επαφή. Όποιος χρησιμοποιεί σοφά αυτό το νόμο μπορεί να επιτύχει τους στόχους του πολύ πιο εύκολα και αποτελεσματικά.

Στην πνευματική παράδοση της Ινδίας το σάτσανγκ (η επαφή με φωτισμένους) είναι μια από τις πιο σημαντικές πρακτικές για να μπορέσει κάποιος να πετύχει υψηλότερα επίπεδα διαλογισμού και τελικά την φώτιση. Μέσα από την επαφή με φωτισμένους διαποτιζόμαστε από τις δονήσεις τους και τη νοητική τους κατάσταση και αν αυτό συμβαίνει για μεγάλο χρονικό διάστημα και εφόσον είμαστε και κατάλληλα προετοιμασμένοι και ασκούμαστε η μεταμόρφωση μας επιταχύνεται  το μέγιστο δυνατό. Σε κάποιες περιπτώσεις ακόμη και με ένα άγγιγμα ή μια ματιά ο δάσκαλος μπορεί να βάλει το μαθητή σε βαθύ διαλογισμό ή σαμάντι.

Με το ίδιο τρόπο που οι συναναστροφές με πνευματικούς ανθρώπους μας εξυψώνουν οι παρέες με κοσμικούς μας κατεβάζουν και μας οδηγούν στο σκοτάδι. Αν πιστεύετε ότι αυτό δεν ισχύει για σας είσαστε απλά γελασμένοι από το εγώ που δεν θέλει να χάσει την εξουσία επάνω σας.

19. ΑΝΙΔΙΟΤΕΛΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ: Πρέπει μόνοι μας να σκεφτούμε τρόπους με τους οποίους μπορούμε να συνεισφέρουμε για το καλό της ανθρωπότητας. Ας προσευχόμαστε ο Θεός να μας προσανατολίζει να μας καθοδηγεί να μας δίνει δύναμη και έμπνευση για να  βοηθάμε την ανθρωπότητα. Ο καθένας προσφέρει πάντοτε σύμφωνα με τις δυνατότητες του. Αυτό που χρειάζεται είναι να πάψουμε να ενδιαφερόμαστε τόσο πολύ για την δική μας άνεση και καλοπέραση και να σκεφτούμε το γενικό καλό και τα προβλήματα των άλλων. Η ανιδιοτελής υπηρεσία αφιερωμένη στον Θεό είναι η ύψιστη μορφή λατρείας και μας εξαγνίζει γρήγορα το νου και την καρδιά και μας δίνει άπειρη χαρά. Πέρα από την υπηρεσία κάθε πράξη μας μπορούμε να την αφιερώνουμε στο Θεό. Έτσι θυμόμαστε συνέχεια το Θεό και εξαγνίζουμε το νου μας. Ο Μαχαβατάρ Μπάμπατζι υποσχέθηκε την απελευθέρωση σε όσους αφιερωθούν στο μονοπάτι του Κάρμα γιόγκα.

 20. Η ΦΙΛΑΝΘΡΩΠΙΑ: Ένας τρόπος να υπηρετούμε τους άλλους είναι η φιλανθρωπία. Είναι καλό να ασκούμε την φιλανθρωπία τακτικά και όχι ευκαιριακά. Πρέπει ένα πόσο από το μηνιαίο μας εισόδημα όσο μικρό και να είναι να το διαθέτουμε σε φιλανθρωπικές δράσεις. Μπορούμε να δίνουμε επίσης τροφή, ρούχα ή αν μπορούμε και να προσφέρουμε υπηρεσία σε κοινωνικούς ή πνευματικούς συλλόγους. Η φιλανθρωπία είναι μια άποψη της ανιδιοτελούς υπηρεσίας προς την ανθρωπότητα.
~~~   ~~~   ~~~
Υπάρχουν και άλλες πρακτικές που θα μπορούσατε να συμπεριλάβετε στο πρόγραμμα σας, όπως  για παράδειγμα η λατρεία, η επανάληψη επιβεβαιώσεων, η αυτοέρευνα, ή οποιαδήποτε άλλη πρακτική γνωρίζετε και θεωρείτε ότι είναι σημαντική για εσάς. 

Ο καθένας θα φτιάξει ένα πρόγραμμα σύμφωνα με την αντίληψη του, την εμπειρία του, τις δυνατότητες του, το διαθέσιμο χρόνο του, την ιδιοσυγκρασία του και το πεπρωμένο του.

-------------------------------

Λεπτομέρειες για το πως φτιάχνουμε ένα πρόγραμμα διαβάστε στο άρθρο:  ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΕ ΣΤΟΧΟΥΣ

------------------------------------

Όταν ξυπνήσετε το πρωί, πείτε με αποφασιστικότητα:

  • Σήμερα θα κάνω την πνευματική μου άσκηση με συγκέντρωση και αφοσίωση.

  • Σήμερα δεν θα βλάψω κανέναν με τη σκέψη, με τον λόγο και με τη δράση.

  • Σήμερα θα μιλήσω μόνο την αλήθεια.

  • Σήμερα θα είμαι αγνός στη σκέψη, στον λόγο και στη δράση.

  • Θυμηθείτε: η αληθινή σας φύση είναι Σατ-Τσιτ-Άναντα (συνειδητότητα – αλήθεια – μακαριότητα).

  • Είναι το αιώνιο, αθάνατο, ακτινοβόλο Θείο Πνεύμα, ή Μπράχμαν, ίδιο σε όλα τα όντα.

  • Επαναλαμβάνετε το όνομα του Θεού σε κάθε σας αναπνοή.

  • Δείτε τον Θεό σε κάθε πρόσωπο, πλούσιο ή φτωχό, αμαρτωλό ή άγιο, λευκό ή έγχρωμο. Υπηρετήστε τους με όλη σας την καρδιά. Αυτό είναι υπηρεσία στον Θεό, είναι ύψιστη λατρεία, είναι ύψιστη γιόγκα.

  • Η πρώτη σκέψη όταν ξυπνάτε και η τελευταία πριν κοιμηθείτε να είναι ο Θεός. Αφιερώστε κάθε σας στιγμή στον Θεό, επαναλαμβάνετε συνεχώς το όνομά Του, συγχωνευτείτε σε Αυτόν.

-------------------------

Όσες φορές και αν πέσω όσες φορές και αν κάνω λάθος δεν χάνω το χρόνο μου σε αρνητικότητες, αμφιβολίες, ενοχές κ.λπ. Συνεχίζω την προσπάθεια μου αλλάζοντας και εξαλείφοντας από το νου και την καρδιά μου ότι με εμποδίζει να εφαρμόσω τους παραπάνω στόχους.

Ο Θεός να σας δίνει δύναμη να προχωρήσετε και να πετύχετε τον ύψιστο στόχο της ζωής !

 Μπορείτε να διαβάσετε επίσης τις παρακάτω αναρτήσεις