ΟΜ! Οι απόψεις και οι λειτουργίες του νου ~ 'Ατμαν Νιτυανάντα

Οι απόψεις και οι λειτουργίες του νου

Ο νους σύμφωνα με την Γιόγκα και την Σάνκυα, έχει τέσσερις απόψεις γι αυτό κα ιτον ονομάζουν το τετραπλό εσωτερικό όργανο (Ανταχκαράνα στα σανσκριτικά).

 Οι τέσσερις απόψεις  του νου είναι:

 1. Ο εσωτερικός νους, το υποσυνείδητο (Τσίττα- Chitta στα σανσκριτικά), η μνήμη, το γενικό πεδίο της συνείδησης σε σχέση με τον ονου
2. Ο ενδιάμεσος νους, η Διάνοια (Buddhi, στα σανσκριτικά), η διανοητική ευφυία, η λογική, η κατανόηση, η διάκριση.
3. Ο εξωτερικός νους, (Μάνας-Manas στα σανσκριτικά) η επιφανειακή και η μηχανική σκέψη, ο συναισθηματικός, αισθητηριακός και πρακτικός-κινητικός νους).
4. Το Εγώ, (Ahamkara στα σανσκριτικά), ο παράγοντας που δημιουργεί την ψευδαισθησιακή μας ταυτότητα, που μας κάνει να ταυτιζόμαστε με το σώμα, τον νου και την προσωπικότητα και να νομίζουμε ότι είμαστε το σώμα.

Αν και ο νους έχει διάφορες απόψεις και η κάθε άποψη έχει συγκεκριμένες ιδιότητες και και λειτουργίες, ο νους λειτουργεί ως σύνολο.
Παρά ταύτα σε κάθε περίπτωση μπορεί να λειτουργούν περισσότερο μια ή δύο απόψεις του νου. Για παράδειγμα άλλοτε να κυριαρχούν οι λειτουργίες του εξωτερικού αισθητηριακού νου, άλλοτε συγκινησιακή άποψη, αλλοτε η λογική και άλλοτε το εγώ..

Οι λειτουργίες και οι ιδιότητες του νου

Ο νους έχει αντιλήψεις, ιδέες, κατανοήσεις, σκέψεις, φαντασίες, πεποιθήσεις, συγκινήσεις, συναισθήματα, διαθέσεις, θέληση, διάκριση, επιθμίες.

Η επιθυμία είναι είναι η ουσιαστική φύση του εγώ που είναι ο κεντρικός παράγοντς του νου.

Ο πόθος, η επιθυμία και το πάθος είναι τα χαρακτηριστικά του εγωϊκού νου.

 Ο νους ανάλογα με την κατάσταση του, μπορεί να αντιλαμβάνεται σωστά ή λάθος και επίσης να κρίνει(διακρίνει) και να καταλαβαίνει σωστά ή λάθος τα εξωτερικά πράγματα και την ψυχολογική κατάσταση.

Η διάνοια (το ανώτερο μέρος του νου) έχει την ικανότητα να σκέφτεται λογικά, να κατανοεί, να παρατηρεί με απόσπαση τον εξωτερικό κόσμο και τα περιεχόμενα του νου, να διακρίνει ανάμεσα στο ορθό και το μη ορθό, την αλήθεια και την ψευδαίσθηση, να στοχάζεται και να διαλογίζεται και να παίρνει αποφάσεις. Ανάλογα με το πόσο σαττβικός είναι ο νους ή όχι και πόσο εκπαιδευμένος είναι, αυτές οι ικανότητες μπορεί να είναι ανεπτυγμένες από ελάχιστα έως τον μέγιστο δυνατόν βαθμό.

Ο νους έχει την δύναμη της θέλησης, που είναι μαζί με την διάκριση οι σπουδαιότερες ικανότητες για να κυριαρχήσουμε στον κατώτερο ενστικτώδη και αισθητηριακό νου,  να αναπτύξουμε τον ανώτερο σαττβικό νου και να πετύχουμε την διάλυση του εγώ και την αυτοπραγμάτωση

Ο νους ανάλογα με την ποιότητα (Γκούνα, -σάττβα, ράτζας, τάμας) που κυριαρχεί σε αυτόν  μπορεί να είναι νωθρός, θαμπός, μπερδεμένος, διασπασμένος, ταραγμένος, παθιασμένος ή να είναι αγνός, διαυγής, φωτεινός, ευφυής.

Ο αληθινός μας Εαυτός είναι πάντα ελεύθερος.

Ο νους μόνο είναι υποκείμενος στα  δεσμά και την ελευθερία και όχι ο αληθινός μας Εαυτός (Συνειδητότητα, Πνεύμα, η εσωτερική σιωπηλή παρουσία) που είναι πάντα ελεύθερη, ειρηνική και ευδαιμονούσα.

Η δυστυχίας μας και τα δεσμά μας ή η ευτυχία και η ελευθερία μας εξαρτώνται αποκλειστικά από την κατάσταση του νου.

Ένας αγνός σαττβικός νους είναι το κλειδί για μια επιτυχημένη, αρμονική ζωή και για την πνευματική ανάπτυξη και αυτοπραγμάτωση.

Οι εντυπώσεις είναι η τροφή του νου. Ο νους τρέφεται και διαμορφώνεται από τις εντυπώσεις που προσλαμβάνει διαρκώς μέσω των πέντε αισθήσεων.

Οι ιδιότητες των εντυπώσεων που λαμβάνουμε αλλά και ο τρόπος που λαμβάνουμε καθορίζουν την ποιότητα του νου.

Η ποιότητα των εντυπώσεων χαρακτηρίζεται από τις τρεις γκούνας ή ποιότητες, την σάττβα, την ράτζας και την τάμας. Κάθε μία από αυτές τις τρεις ποιότητες έχει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και αναπτύσσει στον νου συγκεκριμένες ιδιότητες και χαρακτηριστικά.

Οι σαττβικής ποιότητας εντυπώσεις και δράσεις αυξάνουν την ποιότητα σάττβα στον νου και οι ρατζασοταμασικής ποιότητας εντυπώσεις και δράσεις αυξάνουν την  ράτζας και την τάμας ποιότητα στον νου. Συνεπώς ο νους μας γίνεται σαττβικός ή ρατζασοταμασικός, ανάλογα με τις εντυπώσεις που δέχεται και τις δράσεις που κάνουμε.

• Ο σαττβικός νους, είναι ένας νους φωτεινός, διαυγής, αγνός, γαλήνιος, ικανοποιημένος, ειρηνικός, ευτυχισμένος.
• Ο ρατζασικός νους είναι ένας νους διασπασμένος, παθιασμένος, ανικανοποίητος, υπερκινητικός, κυριαρχικός, γεμάτος επιθυμίες, ​​εγωιστικός, άπληστος, υπερήφανος.
• Ο ταμασικός νους είναι ληθαργικός, θαμπός, σκοτεινός, πεισματάρης, αδρανής, τεμπέλης, καταστροφικός.

Ο σαττβικός εκπαιδευμένος νους μπορεί να παραμένει αποσπασμένος και χωρίς προσκολλήσεις, ήρεμος, αρμονικός και ικανοποιημένος.
Αντίθετα ο οαπαίδευτος ρατζασοταμασικός νους ταυτίζεται, προσκολλάται και είναι γεμάτος πάθος, πόθους και επιθυμίες.
Ο ταμασικός νους αναζητά την ευχαρίστηση και την απόλαυση στις ενστικτώδες απολαύσεις και στις διαστροφές αυτών.
Ο ρατζασικός νους (σε αυτόν που κυριαρχεί η ράτζας ποιότητα ή γκούνα), είναι συνεχώς σε κίνηση, θέλει ποικιλία, ένταση, και ποσότητα απολαύσεων και προσκολλάται έντονα στις απολαύσεις.

Ότι εντυπώσεις επιτρέψουμε να μπουν στον νου μας, αυτές θα επεξεργάζεται ο νους μας και θα εκφράσει στο μέλλον.
Είναι στο χέρι μας να επιλέγουμε την ποιότητα των εντυπώσεων που θα  μπαίνουν στον νου μας, διότι έτσι καθορίζουμε συνειδητά το τι θα δημιουργήσουμε και τι θα ζήσουμε στο μέλλον.

Ο νους  είναι ο δημιουργός του χαρακτήρα και του πεπρωμένου μας. Ο νους  μέσω της αλυσίδας:  έλξη-επιθυμία-δράση-συνήθεια δημιουργεί τον χαρακτήρα μας και το πεπρωμένο μας.

Ο νους προσελκύει εξωτερικές καταστάσεις σύμφωνα με τα περιεχόμενα του, τα οποία είναι το αποτέλεσμα των εντυπώσεων που έχουν αποθηκευτεί στον νου μας από τις εμπειρίες του παρελθόντος και των αντιδράσεων μας σε αυτές.

Ο νους αντιλαμβάνεται και ερμηνεύει τα εξωτερικά πράγματα σύμφωνα με τα περιεχόμενα του και τους προγραμματισμούς του που είναι το αποτέλεσμα των προηγούμενων εμπειριών και των αντιδράσεων μας σε αυτές.

Ο νους  δημιουργεί μια εξωτερική πραγματικότητα σύμφωνα με τα περιεχόμενα του.

Ο νους μαθαίνει μέσα από την επανάληψη, και η ταχύτητα μάθησης εξαρτάται από τις προηγούμενες εμπειρίες, τις ικανότητες του νου (όπως η συγκέντρωση), από την ιδιοσυγκρασία του νου, δηλαδή ποια ή ποιες  βιοενέργειες κυριαρχούν στον νου (Βάτα-Πίττα-Κάφα), ποια ποιότητα ή γκούνα κυριαρχεί στον νου (σάττβα-ράτζας-τάμας), το ενδιαφέρον και την προσοχή και την κούραση.

Ο νους έχει την περιέργεια να μαθαίνει, να εξερευνά και να βιώνει καινούργια πράγματα. Ανάλογα με την ποιότητα (γκούνα, σάττβα, ράτζας, τάμας) που κυριαρχεί στον νου, η περιέργεια μπορεί να στραφεί σε ανώτερα πράγματα ή σε κατώτερα πράγματα.

Ο νους είναι δημιουργικός. Έχει την ικανότητα να δημιουργεί σε όλες τις εκφράσεις της ζωής, αλλά έχει μεγαλύτερη ικανότητα να δημιουργεί στα πράγματα που έχει κλίση και ταλέντο. Ανάλογα την γκούνα που κυριαρχεί στον νου, οι δημιουργίες του θα είναι σαττβικής, ρατζασικής ή ταμασικής φύσης.

Η δημιουργικότητα του νου λειτουργεί σε σχέση με τις εντυπώσεις που έχουμε πάρει και συνεχίζουμε να παίρνουμε μέσω των αισθήσεων. Ο νους επεξεργάζεται τις εντυπώσεις που λαμβάνει, τις τακτοποιεί, τις τροποποιεί και στη συνέχεια τις εκφράζει με τον δικό του τρόπο.

Ο νους  είναι πομπός και δέκτης. Ο νους αλληλοεπιδρά με τους νόες των άλλων  ανθρώπων και με τον κοσμικό νου, και επίσης επηρεάζει και επηρεάζεται από τον νου των άλλων ανθρώπων.

Ο νους συντονίζεται με τους νόες που δονούνται στην ίδια ή παρόμοια συχνότητα και ποιότητα. 

Ο ισχυρότερος νους επηρεάζει περισσότερο τον ασθενέστερο νου.

Ο νους μπορεί να εστιασμένος ή να είναι διασπασμένος. Όταν ο νους ενδιαφέρεται για το αντικείμενο πάνω στο οποίο συγκεντρώνεται  ή βρίσκει απόλαυση ή  ευχαρίστηση σε αυτό,  τότε παραμένει εύκολα συγκεντρωμένος σε αυτό.

Ο νους μπορεί να είναι προσεκτικός ή απρόσεκτος. Η προσοχή ελέγχεται και χρησιμοποιείται παρορμητικά από  την επιθυμία, τα συναισθήματα, τις εγωϊκές τάσεις  και τους υποσυνείδητους προγραμματισμούς του νου.

Ο νους μπορεί να σκέφτεται μόνο ένα πράγμα κάθε φορά. Ο μη εκπαιδευμένος νους, ο ρατζασικός νους κινείται γρήγορα από την μια σκέψη στην άλλη. Ο νους τις περισσότερες φορές είναι ασταθής και κινείται σαν ένας πίθηκος από το ένα πράγμα στο άλλο.

Στο μεγαλύτερο ποσοστό ο νους λειτουργεί μηχανικά, με συνήθειες και προγραμματισμούς και αντιδρά αυτόματα στα εξωτερικά ερεθίσματα. Αυτό που ονομάζουμε μοτίβα ή πρότυπα σκέψεων και συναισθημάτων είναι συναισθηματικές και νοητικές συνήθειες. Η συμπεριφορές μας είναι αποτέλεσμα των νοητικών και συναισθηματικών συνηθειών.

Ο νους μιμητικός. Μιμείται αυτούς με τους οποίους για κάποιο λόγο ταυτίζεται

Ο νους έχει την ικανότητα να αντιλαμβάνεται μέσα από τις αισθήσεις, να σκέφτεται, να στοχάζεται, να συλλογίζεται, να κατανοεί, να νοιώθει, να διακρίνει και να αποφασίζει.

Ο νους έχει την ικανότητα  να παρατηρεί τα περιεχόμενα του, (σκέψεις, ιδέες, απόψεις, συναισθήματα, επιθυμίες, παρορμήσεις).

Ο νους, φαντάζεται, ταυτίζεται, προβάλλεται. Ο νους προβάλλει τα δικά του περιεχόμενα, φαντασίες, συναισθήματα, απόψεις πάνω σε πράγματα, καταστάσεις και πρόσωπα.

Ο νους  συντονίζει τις  κινήσεις του σώματος με τις  αισθήσεις.

Ο νους  προσλαμβάνει την μορφή του αντικειμένου στο οποίο εστιάζεται μέσα από τις αισθήσεις ή σκέπτεται.

Ο νους προσλαμβάνει τις ιδιότητες του αντικειμένου ή προσώπου με το οποίο είναι σε επαφή.

Ο νους συνδυάζει και ενώνει τις εντυπώσεις που προσλαμβάνει από τις αισθήσεις, μεψτις σκέψεις και τα συναισθήματα καιδημοιυργεί μια ενιαία εμπειρία η  οποία αποθηκεύεται στο υποσυνείδητο και δημιουργεί ένα νοητικό-συναισθηματικό πρότυπο το οποίο έρχεται στην επιφάνεια κάτω από ίδια ή παρόμοια ερεθίσματα.

Ο νους διατηρεί όλες τις εμπειρίες  (γνώσεις, εντυπώσεις, αισθήματα, ήχους κ.λπ.) στην μνήμη, από την οποία μπορούν να έρθουν στην επιφάνεια, είτε θεληματικά, είτε αυτόματα ανάλογα με τα εξωτερικά ερεθίσματα.

Ο νους απομνημονεύει στο υποσυνείδητο τις αντιδράσεις τους προς τις αισθητήριες εντυπώσεις και τις εξωτερικές καταστάσεις και τις επαναλαμβάνει αυτόματα στο μέλλον.

Ο νους τροποποιεί τα περιεχόμενα του και δημιουργεί νέες εμπειρίες σύμφωνα με αυτές τις τροποποιήσεις.

 Ο νους λειτουργεί στην δυαδικότητηα και κινείται σαν το εκκρεμές στα αντίθετα. Κινείται ανάμεσα στην επιθυμία και τον φόβο, στην αρέσκεια και την απαρέσκεια, την έλξη και την αποστροφή, την αγάπη (ιδιοτελή) και το μίσος, την συμπάθεια και την αντιπάθεια, την χαρά και την λύπη, τον ενθουσιασμό και την απογοήτευση, την ευδιαθεσία και την κακοδιαθεσία, κ.λπ.

Ο νους θέλει και προσπαθεί να αποφύγει όλα όσα του φαίνονται δυσάρεστα ή του προκαλούν πόνο και ελκύεται από οτιδήποτε του δίνει ευχαρίστηση ή απόλαυση.

Ο νους αρέσκεται στο να επαναλαμβάνει απολαυστικές εμπειρίες.

Ο νους εύκολα ταυτίζεται, προσκολλάται, δημιουργεί συνήθειες και εθισμούς.

Ο νους εξ αιτίας των συνηθειών, των επιθυμιών, των παρορμήσεων, των προσκολλήσεων και των εθισμών στις απολαύσεις, χρησιμοποιεί υπερβολικά ή λανθασμένα, το σώμα, τις αισθήσεις, την ζωτική και σεξουαλική ενέργεια και τον νου και προκαλεί ανισορροπία, ασθένειες και δυστυχία.

Ο νους δεν θέλει να χάνει τις ανέσεις, τις ευχαριστήσεις και τις απολαύσεις του, αλλά παραδόξως σε αρκετές περιπτώσεις και τους πόνους του.

Ο νους φοβάται να χάσει την ασφάλεια του γνωστο, ακόη και αν είναι επώδυνη επειδή φοβάται το άγνωσστο και το ρίσκο που αυτό εμπεριέχει.

Ο κατώτερος και ειδικά η ταμασική 'αποψη του νου αντιστέκεται και φοβάται τις αλλαγές. Ο νους δεν εγκαταλείπει εύκολα τις συνήθειες του, τις ιδέες του, τις απόψεις του, τις πεποιθήσεις του, ιδιαίτερα όταν νοιώθει ότι απειλείται η αυτοεικόνα του, η αξία του και η ασφάλεια του.

Οι παράγοντες της πλάνης και η αφύπνιση ~ Άτμαν Νιτυανάντα

Οι παράγοντες της πλάνης και η αφύπνιση

Οι δυο δυνάμεις που μας κρατούν σε πλάνη είναι οι ράτζας και τάμας ποιότητες καθώς και τα αποτελέσματα αυτών στον νου μας (το κατώτερο εγώ, οι επιθυμίες, τα ελαττώματα, οι προσκολλήσεις, τα κατώτερα συναισθήματα, κ.λπ.). 

Η τάμας σκεπάζει με ένα πέπλο την αληθινή μας φύση και η ράτζας κινεί το νου προς τα έξω μέσα από τις αισθήσεις και τον κάνει να αναζητάει αισθητηριακές εμπειρίες. Η τάμας ποιότητα προκαλεί την ταύτιση με το σώμα και τον νου και την ψευδαίσθηση ότι είμαστε μένα πρόσωπο-σώμα περιορισμένο από το χώρο και το χρόνο την αιτία και το αποτέλεσμα. 

Η ράτζας δημιουργεί την επιθυμία για αισθητηριακές εμπειρίες, κάνει τον νου να κινείται συνέχεια και να ασχολείται με τα αντικείμενα των αισθήσεων απολαύσεις και δράση και τον στρέφει συνέχεια προς τα έξω μέσα από τις αισθήσεις. Έτσι δεν αντιλαμβανόμαστε τι ακριβώς συμβαίνει μέσα μας (σκέψεις, συναισθήματα, προγραμματισμοί, παρορμήσεις, κ.λπ.), ποια είναι η αιτία τους και ο απώτερος σκοπός τους, αλλά επάνω από όλα δεν είμαστε σε θέση να αντιληφθούμε (διακρίνουμε) και να συνειδητοποιήσουμε την αληθινή μας φύση (Συνειδητότητα, εσωτερική σιωπηλή παρουσία). 

Όντας καλά αναπτυγμένοι και εδραιωμένοι μέσα μας οι παράγοντες της ψευδαίσθησης (οι ράτζας και τάμας ποιότητες, το κατώτερο εγώ, οι επιθυμίες, τα ελαττώματα, οι προσκολλήσεις, τα κατώτερα συναισθήματα, κ.λπ.), η συνειδητοποίηση (αφύπνιση) της αληθινής μας φύσης επιτυγχάνεται με ειλικρινή συστηματική και φιλόπονη άσκηση, συνεχή έρευνα και διαλογισμό. 

Την στιγμή που αφυπνιζόμαστε στην αληθινή μας φύση (συνειδητοποιούμε ότι είμαστε το φως της Συνειδητότητας) διαλύεται και η πλάνη ότι είμαστε το σώμα, ο νους και το εγώ. Η αφύπνιση δεν είναι όμως και του τέλους του δρόμου, παρά το καθοριστικό βήμα για να φτάσουμε στην απελευθέρωση (αυτοπραγμάτωση, φώτιση, θέωση).

ΔΙΑΛΟΓΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΝΟΥ ~ Atman Nityananda

ΔΙΑΛΟΓΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΝΟΥ

Για να καταφέρουμε να κάνουμε διαλογισμό είναι απαραίτητος ο έλεγχος του νου. Αν ελέγξουμε το νου, τότε μπορούμε να κατευθύνουμε και να διατηρήσουμε τον νου και την προσοχή σταθερά στο αντικείμενο διαλογισμού, που μπορεί να είναι ένα μάντρα (για παράδειγμα το ‘Ομ Ναμά Σιβάϊ’), ένας αφορισμός από τις Ουπανισάδες (για παράδειγμα: ‘Είμαι Μπράμαν’), ή η αίσθηση ‘Εγώ Είμαι’, κ.λπ..

Γιατί όμως δυσκολευόμαστε να ελέγξουμε τον νου; Γιατί είναι δύσκολο να σταματήσουμε την ταύτιση με τις σκέψεις ή ακόμη περισσότερο, να σταματήσουμε τον νου να προβάλει σκέψεις και να τον εστιάσουμε σταθερά (προσηλώσουμε) εκεί που θέλουμε; 

Αρκετές είναι οι αιτίες που συμβαίνει αυτό, θα αναφέρω τις κυριότερες από αυτές: 

1. Η συνήθεια. 

2. Ο αέρας είναι το στοιχείο που κυριαρχεί στον νου. Η κύρια ιδιότητα του αέρα, είναι η κίνηση και η ευμεταβλητότητα. Αφού ο αέρας είναι το κυρίαρχο στοιχείο στον νου, κάνει τον νου να είναι ευκίνητος και ευμετάβλητος. Ιδιαίτερα όταν ο αέρας είναι αναστατωμένος, τότε είναι πολύ δύσκολο ή σχεδόν αδύνατον να σταματήσουμε τον νου. 

3. Η κυριαρχία της ράτζας ποιότητας (γκούνα) στον νου, αντί της σάττβα ποιότητας. Η ράτζας ποιότητα από την φύση της, είναι η δύναμη της κίνησης, της δράσης, της επιθυμίας και του πάθους. Όταν υπερτερεί στον νου κάνει τον νου υπερδραστήριο. (η ράτζας ποιότητα υπερτερεί στον νου της πλειοψηφίας της ανθρωπότητας), 

4. Η επιθυμία και οι συγκινήσεις (συν+κίνηση). Η επιθυμία και οι συγκινήσεις καθώς είναι παρορμητικές από την φύση τους και αεικίνητες (είναι ρατζασικής φύσης και το ράτζας είναι η δύναμη της κίνησης και της δράσης), κινούν συνεχώς τον νου. Οι συγκινήσεις και οι επιθυμίες κινούνται συνεχώς μέσα μας και επειδή χρειάζονται τον νου για να εκδηλωθούν, κάνουν και τον νου να κινείται συνεχώς. Οι συγκινήσεις και τα συναισθήματα επίσης έχουν σαν αιτία κάποια επιθυμία, ανάγκη, προσκόλληση, εγωϊκή τάση ή προγραμματισμό. 

Το ψυχικό πράνα (η ψυχική ζωτική ενέργεια) είναι η ενέργεια που κινεί τον νου και επίσης η έδρα των συγκινήσεων, των συναισθημάτων των επιθυμιών και των παρορμήσεων (απληστία, ζήλια, κενοδοξία, λαγνεία, λαιμαργία, φιλαργυρία, υπερηφάνεια, φόβος, θυμός, μίσος, μνησικακία, ανυπομονησία, στεναχώρια, δυσαρέσκεια, κ.λπ.). Καθώς το πράνα είναι αναστατωμένο από τις επιθυμίες, τις παρορμήσεις και τα κατώτερα συναισθήματα και συγκινήσεις, κάνει και τον νου να είναι σε κίνηση. 

Συνεπώς ανεξάρτητα από τον δρόμο ή την μέθοδο άσκησης που ακολουθεί κάποιος, για να ελέγξει τον νου του θα πρέπει να ελέγξει και να εξαλείψει τις επιθυμίες, τις συγκινήσεις και τις εγωϊκές τάσεις, να ελευθερώσει τον νου από την ράτζας ποιότητα (και την τάμας επίσης) και να αυξήσει την σάττβα, να διατηρηρεί την ενέργεια και το στοιχείο του αέρα σε ισορροπία.

ΟΜ! Το κενό ανάμεσα στις σκέψεις και η επίγνωση του Είναι~ Atman Nityananda

Το κενό ανάμεσα στις σκέψεις και η επίγνωση του Είναι

Θα έχετε ακούσει ότι μπορεί να βιώσουμε τον παρατηρητή (δηλαδή τον αληθινό μας Εαυτό, την σιωπηλή παρουσία μέσα μας) στο κενό ανάμεσα σε δύο σκέψεις, και επίσης ότι οι σκέψεις σκεπάζουν τον αληθινό μας Εαυτό και ότι θα πρέπει  να μεγαλώσουμε το κενό ανάμεσα στις σκέψεις ή να σταματήσουμε τις σκέψεις για να αποκτήσουμε επίγνωση  του Εαυτού μας.

Παρότι  το να μην υπάρχουν σκέψεις, είναι η καλύτερη συνθήκη να αντιληφθούμε τον αληθινό μας Εαυτό (την σιωπηλή παρουσία μέσα μας), δεν είναι απαραίτητη προϋπόθεση, αφού ο Εαυτός μας είναι διαφορετικός από τις σκέψεις, πέρα από τις σκέψεις και πέρα από το κενό ανάμεσα στις σκέψεις. Το κενό ανάμεσα στις σκέψεις είναι το νοητικό διάστημα και όχι η αληθινή μας φύση που είναι πιο λεπτοφυής από το νοητικό διάστημα. Όπως στο εξωτερικό διάστημα εμφανίζονται τα αντικείμενα των αισθήσεων, έτσι και στο νοητικό διάστημα  εμφανίζονται οι σκέψεις. Οπότε το κενό ανάμεσα στις σκέψεις δεν είναι ο παρατηρητής, ούτε ο αληθινός Εαυτός μας αλλά το νοητικό διάστημα. Ο αληθινός Εαυτός μας είναι διαφορετικός και πιο λεπτοφυής από το νοητικό διάστημα, το οποίο παρατηρεί όπως και τις σκέψεις. 

Να θυμάστε ότι ο Εαυτός μας δεν είναι αντικείμενο παρατήρησης αλλά το υποκείμενο παρατήρησης. Συνεπώς δεν μπορούμε να παρατηρούμε τον Εαυτό μας, αλλά να είμαστε ο Εαυτός μας. Το κενό ανάμεσα στις σκέψεις, είναι αντικείμενο παρατήρησης, συνεπώς δεν μπορεί να είμαστε το κενό που παρατηρούμε.

Μπορούμε δηλαδή να παρατηρούμε τις σκέψεις και το κενό ανάμεσα στις σκέψεις, (όπως κάνουμε με  τα εξωτερικά αντικείμενα και το εξωτερικό κενό), χωρίς να χάνουμε την επίγνωση του αληθινού Εαυτού μας (της εσωτερικής σιωπηλή παρουσίας). Δεν είναι η παρουσία των εξωτερικών αντικειμένων και των σκέψεων που μας εμποδίζει να αντιληφθούμε τον Εαυτό μας, αλλά είναι η ταύτιση με τα εξωτερικά αντικείμενα και τις σκέψεις (τα συναισθήματα επίσης) που μας εμποδίζουν να έχουμε ξεκάθαρη επίγνωση του αληθινού Εαυτού μας. Εμπόδιο είναι η μη αγνότητα του νου, η προσκόλληση στα αντικείμενα και στις σκέψεις και η έλλειψη διάκρισης. Η ριζική αιτία που δεν αντιλαμβανόμαστε τον αληθινό μας Εαυτό είναι το κατώτερο ρατζασοταμασικό εγώ, αφού αυτό είναι ο παράγοντας που δημιουργεί όλες τις ταυτίσεις με τος σκέψεις, τα εξωτερικά αντικείμενα, τα συναισθήματα και δημιουργεί ένα ‘πέπλο’ που σκεπάζει τον αληθινό μας Εαυτό (την σιωπηλή παρουσία). 

Για να παρατηρούμε τις σκέψεις και τα συναισθήματα επίσης, θα πρέπει να είμαστε σε κατάσταση εγρήγορσης, προσοχής, να μην είμαστε ταυτισμένοι με τις σκέψεις και να μην  έχουμε ξεχαστεί σε αυτές. Αλλά για να μην ταυτιστούμε με τις σκέψεις πρέπει να έχουμε μια άγκυρα να πιαστούμε. Χωρίς κάποιο σταθερό σημείο είναι πολύ εύκολο να χανόμαστε στις σκέψεις και τα συναισθήματα ( αυτά συνήθως εκδηλώνονται μαζί με τις σκέψεις). Αυτή η άγκυρα μπορεί να είναι η αναπνοή μας, ένα μάντρα ή ακόμη καλύτερα (αν μπορούμε να το κάνουμε) η σιωπηλή παρουσία που είναι πέρα από τις σκέψεις και πέρα από το κενό ανάμεσα στις σκέψεις. Το σταμάτημα των σκέψεων συμβαίνει φυσικά και εύκολα όταν αποτραβηχτούμε μέσα μας, στο κέντρο μας,  στην εσωτερική σιωπηλή παρουσία, εκεί όπου η σκέψη δεν φτάνει. Αυτό όμως  προϋποθέτει την γνώση και την ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε την εσωτερική σιωπή που είναι πέρα από τις σκέψεις και το κενό ανάμεσα στις σκέψεις. 

ΣΧΟΛΙΟ: Σε σχέση με την αναπνοή το μάντρα, το μάντρα πέρα από το ότι μας βοηθάει να μην ταυτιζόμαστε με τον νου έχει περισσότερα πλεονεκτήματα και οφέλη. Μπορούμε επίσης να συνδυάσουμε τα μάντρα με την αναπνοή.

Οι νέοι ασκούμενοι είναι δύσκολο να έχουν σαν σταθερή άγκυρα την εσωτερική σιωπή. Οι νεόφυτοι  για να μην ταυτίζονται με τις σκέψεις και τα συναισθήματα,  είναι προτιμότερο και πολύ πιο εύκολο για αυτούς, να έχουν στην αρχή σαν άγκυρα κάτι πιο χειροπιαστό όπως η αναπνοή ή ένα μάντρα. Παρά ταύτα είναι απαραίτητο να ερευνήσουν λεπτομερώς τον εαυτό τους ώστε να αποκτήσουν επαφή  με την εσωτερική σιωπή που είναι πέρα από τις σκέψεις και να εδραιωθούν σταδιακά σε αυτήν με την βοήθεια του μάντρα και της αναπνοής. Είναι σημαντικό να έχουμε επίγνωση της εσωτερικής σιωπηλής παρουσίας και να εδραιωθούμε σε αυτή, διότι εκτός του ότι μας βοηθάει να απεμπλακούμε πιο εύκολα από κάθε άλλο τρόπο από την ταύτιση με τον νου, είναι και ο μόνος τρόπος να ζούμε ελεύθεροι από το εγώ, με πληρότητα, αγάπη και ειρήνη. Αλλά για να γίνει αυτή η έρευνα της αληθινής μας φύσης και να μπορούμε να καταφεύγουμε σε αυτή με ευκολία απαιτείται ο εξαγνισμός του νου, η αύξηση της σάττβα ποιότητας (γκούνα) στον νου, η διάλυση των εγωϊκών τάσεων, η καθημερινή εξάσκηση στην εγρήγορση, την συγκέντρωση και στην αυτοπαρατήρηση και η ανάπτυξη της διάκρισης.

Για να αποκτήσουμε επίγνωση του αληθινού μας εαυτού (του παρατηρητή όπως συνηθίζεται να λέγεται), είναι σημαντικότερο να ερευνήσουμε άμεσα τι είναι ο αληθινός Εαυτός μας και πως μπορούμε να ερχόμαστε σε συνειδητή επαφή με Αυτόν, παρά να παρατηρούμε τις σκέψεις και να μεγαλώνουμε το κενό ανάμεσα στις σκέψεις,. Είναι σημαντικό βέβαια να αναπτύξουμε την ικανότητα της συγκέντρωσης, της απάθειας (αδιαφορίας για τις αισθητηριακές απολαύσεις και εμπειρίες), και της σταθερότητας στον νου, ώστε να μπορούμε να παραμένουμε σταθερά στον Εαυτό μας. Χωρίς αυτές τις ικανότητες εύκολα θα μας έλκουν οι σκέψεις και θα ταυτιζόμαστε με αυτές και έτσι θα ονειρευόμαστε  ξύπνιοι. Είναι βέβαιο ότι κάτι μέσα μας αρέσκεται στις σκέψεις και βρίσκει κάποιο ενδιαφέρον σε αυτές και για αυτό τις παράγει σκέψεις και ταυτίζεται  με αυτές. Χωρίς την εξάλειψη της επιθυμίας, της υπερηφάνειας και των συναισθημάτων (που είναι οι κύριοι παράγοντες που ενεργοποιούν τις σκέψεις) είναι δύσκολο να απαλλαγούμε από τις σκέψεις. Γι’ αυτό είναι θεμελιώδες να εργαστούμε συστηματικά με την διάλυση τω επιθυμιών, της υπερηφάνειας και των αρνητικών συναισθημάτων.

Είναι δεδομένο ότι σε κατάσταση απροσεξίας και ταύτισης δεν μπορούμε να έχουμε επίγνωση του Εαυτού μας  (εσωτερικής σιωπηλής παρουσίας) ούτε μπορεί να γίνει οποιαδήποτε εργασία ή έρευνα με τον εαυτό μας.  Το ίδιο ισχύει και όταν ο νους είναι, ταραγμένος,  άστατος, και διασπασμένος. Όμως όλα αυτά συμβαίνουν συχνά και εύκολα, σε ένα νου που υπερτερούν η ράτζας και τάμας ποιότητες (Γκούνας) και είναι δυνατές οι εγωϊκές τάσεις. Οπότε ο  εξαγνισμός του νου από τις εγωϊκές τάσεις, τις ράτζα και τάμας ποιότητες και η σαττβική ζωή είναι καθοριστικοί παράγοντες στην προσπάθεια μας να αποταυτιστούμε από τις σκέψεις, να αναγνωρίσουμε την αληθινή μας φύση και να παραμένουμε όσο γίνεται περισσότερο σε επίγνωση αυτής. 

ΤΟ ΕΓΩ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΕΠΛΟ ΠΟΥ ΣΚΕΠΑΖΕΙ ΤΗΝ ΑΛΗΘΙΝΗ ΜΑΣ ΦΥΣΗ 

Αυτό που σκεπάζει τον Εαυτό μας είναι πρωτίστως το εγώ, παρά οι σκέψεις από μόνες τους. Είναι το ρατζασοταμασικό εγώ που δημιουργεί την ψευδαίσθηση ότι είμαστε το σώμα και όλες τις ταυτίσεις (με τις σκέψεις, συναισθήματα, εξωτερικά αντικείμενα) και επίσης ένα πέπλο που καλύπτει τον Εαυτό (την εσωτερική σιωπηλή παρουσία). Το εγώ είναι ένα ενεργειακό πεδίο που σαν ένα πέπλο σκεπάζει τον αληθινό μας Εαυτό, και αυτό το πέπλο γίνεται πιο πυκνό από τις σκέψεις (τις μηχανικές ψυχαναγκαστικές σκέψεις), τις επιθυμίες και τα συναισθήματα και βέβαια την ταύτιση μας με αυτά.

Όπως η πυκνή ομίχλη κρύβει το φως του ήλιου και τον ίδιο τον ήλιο έτσι και το εγώ σαν μια ενεργειακή ομίχλη σκοτεινιάζει τον νου και κρύβει τον ήλιο της Συνειδητότητας (ο αληθινός Εαυτός). Όσο αραιώνει η ομίχλη τόσο το φως το φως του ήλιου γίνεται πιο φανερό και λαμπερό και τόσο ο ίδιος ο ήλιος γίνεται πιο φανερός. Παρόμοια  όσο διαλύεται το εγώ με την άσκηση τόσο γίνεται το πέπλο πιο λεπτό και τόσο η θέαση του Εαυτού μας ευκολότερη και καθαρότερη.

Αφού το εγώ είναι ο κύριος παράγοντας που κρύβει τον Εαυτό και άμεσα (ως πέπλο) αλλά και έμμεσα μέσα από την ταύτιση που προκαλεί με τις σκέψεις τα συναισθήματά κ.λπ., τότε είναι περισσότερο σημαντικό να μελετήσουμε την φύση του εγώ για να ξεπεράσουμε το πέπλο και να αποκτήσουμε  επίγνωση του Εαυτού μας, παρά τις σκέψεις. Η μελέτη των σκέψεων και των συναισθημάτων είναι επίσης σημαντική για να ανακαλύψουμε, να κατανοήσουμε και να εξαλείψουμε τα ελαττώματα και τους προγραμματισμούς που προκαλούν τις σκέψεις και τα συναισθήματα, όχι όμως για να αναγνωρίσουμε τον αληθινό μας Εαυτό για να αποκτήσουμε επίγνωση του.

Επισημαίνω ξανά, ότι για ερευνήσουμε τον εαυτό μας σε βάθος, χρειάζεται να είμαστε σε εγρήγορση, προσοχή και να υπάρχει ηρεμία στον νου (ηρεμία δεν σημαίνει απόλυτη απουσία σκέψεων), ώστε  να μπορούμε να κοιτάξουμε μέσα μας με καθαρότητα και να λειτουργήσει η διάκριση, και έτσι να μπορέσουμε να ξεχωρίσουμε (διακρίνουμε) τον αληθινό μας Εαυτό από το εγώ. Χρειάζεται να παρατηρήσουμε ξανά και ξανά (χρειάζεται αφιέρωση) με προσοχή και διάκριση πως ταυτιζόμαστε με το εγώ και αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας ως το εγώ, πως το εγώ μας ταυτίζει με τις σκέψεις, τα συναισθήματα, τις φαντασίες κ.λπ., πως τραβάει όλη την προσοχή επάνω του και πως σκεπάζει την σιωπηλή παρουσία.

Σε αυτήν την αυτοέρευνα όπλα μας είναι η  προσοχή, η καθαρή αντίληψη και  η διάκριση καθώς και η ορθή και κατάλληλη  γνώση. Η βοήθεια και η παρουσία δασκάλου επιταχύνει αυτήν την προσπάθεια και με την  γνώση του αλλά κυρίως με τις ειρηνικές σαττβικές δονήσεις του που μέσω αντήχησης ανεβάζουν τον νου μας σε ένα ανώτερο επίπεδο καθαρότητας και αντίληψης.

Επισημαίνω όμως για αποφυγή κάποιας παρανόησης, ότι για να αντιληφθούμε καθαρά την εσωτερική σιωπηλή παρουσία (ο αληθινός Εαυτό μας), και ακόμη περισσότερο για να απορροφηθούμε πλήρως σε αυτή και να βιώσουμε τον Εαυτό μας πλήρως και χωρίς παρεμβολές και τελικά να φτάσουμε στην Αυτοπραγμάτωση απαιτείται η τέλεια γαλήνη και η ακινησία του νου, που προϋποθέτει  πλήρη απουσία σκέψεων.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όταν υπάρχουν σκέψεις δεν μπορούμε να βιώνουμε την αληθινή μας φύση (αν και όχι το ίδιο βαθιά, όπως συμβαίνει στην απουσία σκέψεων και την αυθόρμητη ακινησία του νου). Το ίδιο ισχύει και με την αντίληψη του κόσμου μέσα από τις αισθήσεις. Δηλαδή η αντίληψη του κόσμου δεν είναι από μόνη της εμπόδιο στο να έχουμε επίγνωση του αληθινού μας Εαυτού (εσωτερικής σιωπηλής παρουσίας). Η ταύτιση όμως με αυτό που αντιλαμβανόμαστε μέσω από τις αισθήσεις είναι εμπόδιο. Αν η αντίληψη του κόσμου και οι σκέψεις ήταν πράγματι εμπόδιο, τότε οι δάσκαλοι που κάνουν έργο, θα πρέπει να χάνουν την θέαση του Εαυτού τους όταν μιλάνε στον κόσμο ή όταν αντιλαμβάνονται τον κόσμο, πράγμα που δεν ισχύει.

Συνεπώς το κύριο πρόβλημα που δεν έχουμε επίγνωση του Εαυτού μας και δεν παραμένουμε σταθεροί σε αυτό, είναι το εγώ το ίδιο, ο ταραγμένος νους, (η έντονη ροή σκέψεων φορτισμένες με συναίσθημα, επιθυμία, κ.λπ.) και η ταύτιση μας με τις σκέψεις, τα συναισθήματα, τις συγκινήσεις, την επιθυμία και τα εξωτερικά αντικείμενα.

Η ταραχή του νου συμβαίνει από τις εγωϊκές σκέψεις, δηλαδή σκέψεις φορτισμένες με συναίσθημα, επιθυμία, ή κάποια εγωϊκή τάση ζήλια-υπερηφάνεια-απληστία κ.λπ.), από τα αρνητικά συναισθήματα, την επιθυμία, τις εγωϊκές τάσεις (απληστία, ζήλια, κακεντρέχεια, υπερηφάνεια κ.λπ.). Ρίζα-αιτία και παράγοντας της ταύτισης με τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τα εξωτερικά αντικείμενα, καθώς αιτία της διάσπασης και της ταραχής του νου, είναι το ρατζασοταμασικό εγώ με το οποίο είμαστε ταυτισμένοι (είμαστε ταυτισμένοι σημαίνει ότι αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας ως το εγώ, και εξ αιτίας της ταύτισης του εγώ με το σώμα αντιλαμβανόμαστε ότι είμαστε το σώμα, ότι ο εαυτός μας είναι το σώμα).

 Σε σύνοψη

Έλλειψη εγρήγορσης, απροσεξία, ταύτιση, ταραχή και διάσπαση του νου, έλλειψη διάκρισης, μη καθαρή αντίληψη, και έλλειψη γνώσης και το εγώ είναι οι αιτίες μη επίγνωσης της αληθινής μας  φύσης και όχι οι σκέψεις από μόνες τους.

Γνωρίζοντας ότι αυτές  είναι οι αιτίες της μη επίγνωσης του Εαυτού (σιωπηλής παρουσίας) θα πρέπει να αναπτύξουμε τις αντίστοιχες ικανότητες: 

·       Να αναπτύξουμε την ικανότητα να παραμένουμε σε εγρήγορση και προσοχή

·       Να μάθουμε να σταματάμε την ταύτιση ή να μην επιτρέπουμε να συμβεί η ταύτιση, Αυτό προϋποθέτει να ερευνήσουμε τι είναι η ταύτιση, και πως συμβαίνει η ταύτιση.

·       Να γίνουμε ικανοί να διατηρούμε τον νου ήρεμο και σε συχνότητα και σε ποσότητα και σε ποιότητα.

·       Να αναπτύξουμε τη ικανότητα της διάκρισης.

·       Να ελευθερώσουμε τον νου μας από τις εγωϊκές τάσεις, τις επιθυμίες και τα αρνητικά συναισθήματα.

·       Να αποκτήσουμε ορθή γνώση (θεωρητική, αλλά κυρίως μέσω συνεχούς αυτοπαρατήρησης) για το τι είναι η ταύτιση, το εγώ, ο νους και τι είναι ο Εαυτός (εσωτερική σιωπηλή παρουσία, Συνειδητότητα). 

·       Να μάθουμε και να εξασκήσουμε μεθόδους για να ερευνήσουμε την φύση του Εαυτού μας και να αναπτύξουμε την ικανότητα να παραμένουμε σε αυτεπίγνωση .

·       Να κάνουμε πρακτική σε μέρη με υψηλές δονήσεις (στην φύση, σε πνευματικά κέντρα δασκάλων, σε ιερά μέρη, π.χ. Παρθενώνας, Δελφοί) και στην παρουσία προχωρημένων μαθητών και ακόμη περισσότερο φωτισμένων δασκάλων αν είναι δυνατόν.

Η ΣΑΤΤΒΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ~ Atman Nityananda

 Η ΣΑΤΤΒΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ

Τι είναι η σάττβα ποιότητα

Σάττβα είναι η ποιότητα (Γκούνα στα σανσκριτικά) του φωτός, της ευφυΐας, της αρετής, της καλοσύνης, και φέρνει αρμονία, ισορροπία, σταθερότητα. Έχει μια κίνηση προς τα μέσα και προς τα πάνω και επιφέρει το ξύπνημα της συνείδησης. Μας δίνει ευτυχία και ικανοποίηση που έχουν διάρκεια. Είναι η αρχή της διαύγειας, της ευρείας αντίληψης και της ειρήνης. Είναι η δύναμη της αγάπης που ενώνει όλα τα πράγματα σε ένα. 

Το να υπερισχύει η σάττβα στην φύση μας είναι το κλειδί της υγείας, της δημιουργικότητας και της πνευματικότητας. Τα σαττβικά άτομα έχουν μια αρμονική φύση που εύκολα προσαρμόζεται και η οποία τους κρατά ελεύθερους από κάθε νοητική ή σωματική αρρώστια. Εργάζονται για την ισορροπία και για να διατηρούν την ειρήνη στο νου η οποία και κόβει την ρίζα της ασθένειας. Σέβονται τους άλλους και φροντίζουν τον εαυτό τους. Βλέπουν τη ζωή σαν μια εμπειρία μάθησης και αναζητούν το καλό σε όλα τα πράγματα ακόμη και στην ασθένεια, την οποία προσπαθούν να κατανοήσουν και όχι απλά να την καταστείλουν. 

Αν η σάττβα ποιότητα κυριαρχεί στον νου μας, δημιουργούμε τη βάση πάνω στην οποία μπορούν να καλλιεργηθούν και να αναπτυχθούν όλες οι αρετές, οι ανώτερες ικανότητες του νου και να ασκούμε τις πρακτικές αποτελεσματικά. Η ικανότητα να διακρίνουμε, ανάμεσα στο ορθό και το λάθος, στο αληθινό από το ψευδαισθησιακό, η ικανότητα της αποσπασμένης παρατήρησης και της μη-προσκόλλησης στα αισθητηριακά αντικείμενα, η μη ταύτιση με στις σκέψεις και τα συναισθήματα και τις καταστάσεις της ζωής μας, η γαλήνη του νου, η κατανόηση, αλλά και αρετές της συμπόνοιας, της αφοσίωσης και της αγάπης μπορούν να αναπτυχθούν πλήρως σε ένα σαττβικό νου. 

Για τον λόγο αυτό ένας από τους βασικούς στόχους πνευματικής ζωής είναι να αυξάνουμε με συστηματικό τρόπο την σάττβα ποιότητα (γκούνα ) στον νου.  

Η ανάπτυξη της σάττβα ποιότητας

Για να αυξήσουμε την σάττβα γκούνα πρέπει να διατηρούμε σαττβικές σχέσεις και επαφές σε όλα τα επίπεδα της ύπαρξης μας, δηλαδή πρέπει να είναι σαττβικού τύπου το κάθε τι που σχετιζόμαστε. Αυτό είναι κάτι που θα πρέπει να τα το επιδιώκουμε συστηματικά και όχι ευκαιριακά. Στον κόσμο που ζούμε είναι αδύνατο να αποφύγουμε ρατζασικές και ταμασικές εξωτερικές καταστάσεις και συνθήκες, παρά ταύτα υπάρχουν πάρα πολλά που μπορούμε να κάνουμε σχετικά με αυτό.  Όσα πράγματα εξαρτώνται από εμάς, θα πρέπει να επιλέγουμε να είναι σαττβικής φύσης. Όταν βρισκόμαστε αναπόφευκτα σε ρατζασοταμασικές καταστάσεις θα πρέπει να μάθουμε να αναπτύξουμε την πρατυαχάρα (έλεγχος των αισθήσεων, αποτράβηγμα των αισθήσεων από τα αντικείμενα), την επιλεγμένη προσοχή ώστε να μην επιτρέπουμε στον νου να τρέφεται από τις ράτζας και τάμας γκούνας.

Βέβαια εξ αιτίας του ότι  ο νους είναι ήδη ποτισμένος από τις ράτζας και τάμας ποιότητες (γκούνας) μας σπρώχνει παρορμητικά να εμπειραθούμε πράγματα και εξωτερικές καταστάσεις αλλά και συναισθηματικές και νοητικές καταστάσεις ρατζασικής και ταμασικής φύσης. Ο προγραμματισμένος νους αρέσκεται στο να επαναλαμβάνει τις ίδιες καταστάσεις από τις οποίες είναι προγραμματισμένος ακόμη και αν μας προκαλούν κακή υγεία, δυσαρμονία, πόνο και δυστυχία.

Ο ρατζασοταμασικός νους βρίσκει χαρά σε δραστηριότητες, καταστάσεις και ψυχολογικές καταστάσεις που αντιστοιχούν στην δόνηση του που σημαίνει ότι δεν μπορεί να αντιληφθεί την αρμονία και την ευτυχία του σάττβα. Μερικά παραδείγματα για να το καταλάβετε είναι ότι του ρατζασικού νου του αρέσουν τα σπορ που έχουν έντονη δράση και ανταγωνισμό, ταινίες δράσης, τα έντονα χρώματα, τα ρατζασικά φαγητά (καυτερά, αλμυρά), οι σχέσεις πάθους κ.λπ. Του ταμασικού του αρέσουν ταμασικά φαγητά (κονσέρβες, αλλαντικά, μπαγιάτικα, μουχλιασμένα τυριά κ.λπ. ) ταινίες θρίλερ και τρόμου και βίας, του αρέσει η τεμπελιά και αδράνεια, έχει ανθυγιεινές συνήθειες κ.λπ. Για τον ρατζασοταμασικό νου η αρμονία, η γαλήνη και η ειρήνη του σάττβα φαίνεται βαρετή και σαν έλλειψη. Δηλαδή ο ρατζασοταμασικός νους αν δεν βιώσει έντονα συναισθήματα έχει την αίσθηση ότι δεν ζει.

Έτσι παρότι γνωρίζουμε ότι ο νους μας θα γίνει υγιής, ισορροπημένος, φωτεινός, ικανοποιημένος και ευτυχής αν αυξηθεί η σάττβα γκούνα σε αυτόν, το ρατζασοταμασικό μέρος του νου θα μας σπρώχνει ξανά και ξανά στις ρατζασοταμασικές εμπειρίες.

Παρά ταύτα αν θέλουμε να αλλάξουμε και να μεταμορφωθούμε σε όντα φωτός θα πρέπει να αυξάνουμε συστηματικά το σάττβα και να εξαλείφουμε την ράτζας και τάμας ποιότητες  από τον ψυχισμό μας. Πρωτίστως την τάμας η οποία είναι καταστροφική και αυτοκαταστροφική και το κύριο εμπόδιο σε οποιαδήποτε αλλαγή.

Ο νους τρέφεται με σάττβα και αυξάνεται το σάττβα σε αυτόν όταν τρέφεται με σαττβικές αισθητηριακές εντυπώσεις (ήχοι, εικόνες, γεύσεις, μυρωδιές), όταν τρεφόμαστε με σαττβικές τροφές και ποτά (οι τροφές και τα ποτά κατατάσσονται σύμφωνα με τα τρία γκούνας, π.χ. ο φρέσκος χυμός είναι σαττβικός και οι συμπυκνωμένοι χυμοί με συντηρητικά ταμασικοί, οι φρέσκες τροφές εποχής είναι σαττβικές, οι κονσέρβες ταμασικές). Αυξάνεται το σάττβα  όταν διατηρούμε σαττβικές σχέσεις, κάνουμε σαττβικές δραστηριότητες, καλλιεργούμε θετικές, φωτεινές σκέψεις και συναισθήματα, διαμένουμε σε σαττβικό περιβάλλον (σπίτι , εργασία), διαβάζουμε σαττβικά βιβλία (πνευματικά βιβλία, βιβλία αυτοβελτίωσης, ιερά κείμενα κ.λπ.), όταν ακούμε σαττβική μουσική και τραγούδια, ερχόμαστε σε επαφή με πνευματικούς δασκάλους, σε συχνή επαφή με τη φύση, (η φύση είναι σαττβική) κ.λπ..

Επίσης σημαντικό είναι να θεραπεύουμε το σώμα και την ψυχολογία μας μας με φυσικές σαττβικές θεραπείες πρωτίστως και μόνο όταν είναι απαραίτητο να κάνουμε θεραπείες με χημικά φάρμακα. Η Αγιουρβεδικές θεραπείες. η σαττβική διατροφή, οι θεραπείες με βότανα, το Σιάτσου, το Ρέϊκι, τα ανθοϊάματα του Μπάχ, Χάθα Γιόγκα, Πραναγιάμα κ.λπ., και γενικά όλες οι  φυσικές θεραπείες είναι σαττβικού τύπου και μπορούν να επαναφέρουν την ισορροπία στα τρία ντόσας, (βιολογικές ιδιοσυγκρασίες, Πίττα-Κάφα-Βάτα) και στην ροή της ζωτικής ενέργειας (πράνα) που είναι οι βασικοί παράγοντες υγείας.

Σαττβικός τρόπος δράσης 

Θέλω να τονίσω επίσης ότι εκτός του ότι είναι σημαντικό να έχουμε επαφή με το σάττβα σε όλα τα επίπεδα και εκφράσεις της ζωής μας είναι εξίσου σημαντικός ο τρόπος που κάνουμε τα πράγματα. Είναι δηλαδή σημαντική η εσωτερική στάση (νοητική, συναισθηματική και συνειδησιακή κατάσταση) που έχουμε όταν κάνουμε κάτι. Θα πρέπει να μάθουμε να κάνουμε τα πράγματα με σαττβικό τρόπο. Αλλιώς είναι για παράδειγμα να τρώμε αγχωμένοι, γρήγορα και να βλέπουμε τηλεόραση, να συζητάμε, να είμαστε ασυγκέντρωτοι και αλλιώς είναι να τρώμε ήρεμοι, με προσοχή, με ευγνωμοσύνη, κάνοντας προσευχή ή επαναλαμβάνοντας φωτεινές σκέψεις ή κάποιο μάντρα. Το ίδιο ισχύει και για οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα και για την ίδια την δουλειά μας. Αλλιώς είναι να εργαζόμαστε με ηρεμία και συγκέντρωση και με ένα πνεύμα προσφοράς και αλλιώς απρόσεκτα, βαριεστημένα και με ένα πνεύμα υποχρέωσης ή με απληστία. Διαβάστε σχετικά με αυτό στο άρθρο Πνευματική άσκηση για πολυάσχολους

Οι πνευματικές ασκήσεις είναι σαττβικής φύσης και αυξάνουν το σάττβα στον νου και είναι θεμελιώδεις για την αύξηση του σάττβα. 

Τέλος να θυμόμαστε ότι δεν μπορούμε να αλλάξουμε τα πάντα με τη μία, και από την μια μέρα στην άλλη να γίνει ο νους μας σαττβικός και να διαλογιζόμαστε απερίσπαστα και βαθιά για πολλή ώρα. Απαιτείται να κάνουμε καθημερινή συστηματική άσκηση για αρκετά χρόνια, με επιμέλεια και με ενθουσιασμό, και να ακολουθούμε ένα τρόπο ζωής που να ευνοεί την αύξηση της σάττβα ποιότητας και την ελάττωση της ράτζας και τάμας.

Σε αυτήν την διαδικασία θα πρέπει να βρούμε τρόπους να ξεπεράσουμε όλα τα εμπόδια και οτιδήποτε υπάρχει μέσα μας και μας εμποδίζει να αναπτύξουμε τις αρετές και τις δεξιότητες που απαιτούνται για να μεταμορφώσουμε την ψυχολογία μας (νου, καρδιά και ενέργεια) και να ζούμε σε συνειδητή επαφή με το Είναι μας.

Διάβασε για τις τρεις ποιότητες-γκούνας στο παρακάτω σύνδεσμο 
ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΠΟΙΟΤΗΤΕΣ (ΓΚΟΥΝΑΣ) - (Σάττβα-Ράτζας-Τάμας)

Η ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ~ Atman Nityananda

Η ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ 

Όπως η κάμπια πεθαίνει μέσα στο κουκούλι της και μεταμορφώνεται σε πεταλούδα, παρόμοια ο άνθρωπος πεθαίνει στο κατώτερο για να γεννηθεί στο ανώτερο.

Η αναγέννηση και η μεταμόρφωση του ανθρώπου σε πνευματικό ον περιλαμβάνει και τον θάνατο και την μετατροπή.

Ο ψυχολογικός θάνατος

Ως κεντρικό θέμα θανάτου, είναι ο θάνατος του εγώ ή των εγώ θα λέγαμε καλύτερα αφού το κατώτερο εγώ είναι μια πολλαπλότητα. Είναι μια ψυχολογική οντότητα με πολλές απόψεις για αυτό και στην Ελληνική μυθολογία το συμβόλισαν με την Λερναία Ύδρα και την Μέδουσα που ήταν τέρατα με πολλά κεφάλια. Η μυθολογία περιγράφει συμβολικά τον θάνατο του εγώ στην περίπτωση του Ηρακλή μέσα από τους δώδεκα άθλους, στην περίπτωση του Θησέα με τον σκοτωμό του Μινώταυρου στο λαβύρινθο που συμβολίζει τα πολυδαίδαλα υποσυνείδητα επίπεδα και τέλος στην περίπτωση του Περσέα με τον σκοτωμό της Μέδουσας. 

Υπάρχουν ορισμένοι που δεν δέχονται τον θάνατο του εγώ ως μέρος της μεταμόρφωσης μας και άλλοι που πιστεύουν ότι τα ελαττώματα δεν εξαλείφονται αλλά μεταμορφώνονται.

Είναι φανερό ότι το εγώ ποτέ δεν θα δεχόταν τον θάνατο του, οπότε δικαιολογημένα κάποιοι δεν αποδέχονται τον θάνατο του εγώ ως προϋπόθεση της φώτισης. Μέχρι τώρα δεν έχω ακούσει για φωτισμένο εγώ από κανένα αληθινό δάσκαλο, ούτε η εμπειρία μου, μου έχει δείξει ότι μπορεί να υπάρξει φωτισμένο εγώ. Και όχι μόνο αυτό, αλλά δεν υπάρχει ουσιαστική πνευματική πρόοδος χωρίς τον θάνατο του εγώ.

Σχετικά με την μεταμόρφωση των ελαττωμάτων σε κάτι θετικό ή ανώτερο, επίσης η εμπειρία μου δεν μου έχει δείξει κάτι τέτοιο, ούτε έχω διαβάσει κάτι παρόμοιο από μεγάλους δασκάλους. Τα ελαττώματα είναι ενεργειακές τοξίνες που προέκυψαν από κακή πέψη των αισθητηριακών εντυπώσεων και της λανθασμένης χρήσης του σώματος και των ενεργειών. Όπως οι σωματικές τοξίνες που προέκυψαν από κακή πέψη των τροφών δεν μπορούν να μετατραπούνε σε κάτι θετικό για το σώμα αλλά πρέπει να αποβληθούν, έτσι και οι ψυχολογικές τοξίνες πρέπει να αποβληθούν ή να καούν με κάποιο τρόπο. Τις φυσικές τροφές τις μετατρέπει η φυσική φωτιά που βρίσκεται στο πεπτικό σύστημα (και λέγεται Πίττα στην Αγιουρβέδα) και όταν δεν υπάρχει αρκετή τότε δημιουργούνται τοξίνες οι οποίες πρέπει να αποβληθούν με νηστείες και άλλες φυσικές μεθόδους, όπως τα κλύσματα, η εφίδρωση με σάουνα, η παντσακάρμα στην Αγιουρβέδα κ.λπ.. Την πέψη των ψυχολογικών ενεργειών  την κάνει η ανώτερη μορφή του Πίττα (φωτιά) που λέγεται Τέτζας που παίρνει στον νου την μορφή της εγρήγορσης, της διάκρισης, της κατανόησης, και της οξείας αποσπασμένης παρατήρησης. Όταν δεν έχουμε ικανότητα να μετατρέψουμε τις εντυπώσεις και τις εμπειρίες μας, τότε δημιουργούνται οι ψυχολογικές τοξίνες, τα γνωστά ελαττώματα (απληστία, ζήλια, υπερηφάνεια, θυμός κ.λπ.), τα οποία μπορούμε να εξαλείψουμε με την πνευματική άσκηση στο σύνολο της αλλά και με ειδικές πρακτικές που εξαλείφουν το εγώ άμεσα.

Για την διάλυση των ψυχολογικών τοξινών (ελαττωμάτων) μπορούμε χρησιμοποιούμε μια ποικιλία μεθόδων, όπως η επανάληψη των μάντρα και προσευχή, περισσότερα για αυτό διαβάστε το ΜΕΘΟΔΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΕΛΑΤΤΩΜΑΤΩΝ). Με την διάλυση των ελαττωμάτων αποδεσμεύεται η ενέργεια που αυτά αποτραβούσαν από το ψυχικό πράνα για να ζήσουν και αυτή η ενέργεια (το πράνα) μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ανάπτυξη των θετικών (σαττβικών ιδιοτήτων του νου και της καρδιάς.

Η μετατροπή

Σε σχέση με την μετατροπή που συμβαίνει σε διάφορα επίπεδα κεντρικό θέμα έχουν η μετατροπή της σεξουαλικής ενέργειας και η μετατροπή του νου.

Η μετατροπή βέβαια είναι πολυσύνθετο φαινόμενο και δεν αφορά μόνο την σεξουαλική ενέργεια αλλά σχετίζεται με το σώμα, την ζωτική ενέργεια (πράνα) και τον νου. Μέσα μας συμβαίνουν με φυσικό τρόπο από μόνες τους κάποιες μετατροπές που σχετίζονται με το σώμα, την ζωτική ενέργεια και τον νου. Μόνο που στο επίπεδο του νου (συγκινησιακό και νοητικό επίπεδο) οι μετατροπές γίνονται ατελώς. Γίνεται δηλαδή κακή χώνευση των αισθητηριακών εντυπώσεων, λανθασμένη χρήση του νου και των αισθήσεων και έτσι δημιουργούνται ενεργειακά και συναισθηματικά μπλοκαρίσματα (τοξίνες ενεργειακές, συγκινησιακές και νοητικές) και αναπτύσσονται βαριές ενέργειες στην μορφή των διαφόρων ελαττωμάτων.

Σκοπός της πνευματικής άσκησης είναι να εξαλειφθούν οι τοξίνες, να ξεμπλοκάρει η ενέργεια (ζωτική και συγκινησιακή), να εξαλειφθούν οι ρατζασικές και ταμασικές καταστάσεις στο επίπεδο των συναισθημάτων και του νου, και να αναπτυχθούν οι σαττβικές.

Η μετατροπή της σεξουαλικής ενέργειας.

Η σεξουαλική ενέργεια στον άνθρωπο είναι άποψη της δημιουργικής ενέργειας του σύμπαντος (Μάχα-Σάκτι) από την οποία πηγάζουν τα πάντα. Στην σεξουαλική ενέργεια του ανθρώπου ενυπάρχουν ενέργειες οι οποίες μέσα από τον εξαγνισμό και τις πρακτικές μετατρέπονται σε λεπτές φωτεινές ενέργειες (Ότζας, Τέτζας και ανώτερο Πράνα) οι οποίες διαποτίζουν τον νου και αφυπνίζουν τις ανώτερες ικανότητες στον νου και στα τσάκρας. Η μετατροπή της σεξουαλικής ενέργειας σε συνδυασμό με τον εξαγνισμό του νου αφυπνίζουν την Σάκτι-κουνταλίνι που είναι η πνευματική έκφραση της συμπαντικής ενέργειας μέσα μας.

Η μετατροπή του νου

Η μετατροπή στο επίπεδο του νου σχετίζεται με την εξάλειψη των ποιοτήτων (γκούνας) ράτζας και τάμας από τον νου και την αύξηση της σάττβα ποιότητας μέχρι να γίνει ο νους τελείως σαττβικός. Ο σαττβικός νους με τον συνεχή διαλογισμό στην πηγή του, την Συνειδητότητα, αποκτά την ποιότητα της Συνειδητότητας μέσω της συγχώνευσης του σε αυτή σε βαθύ σαμάντι, και πετυχαίνει αυτό που ονομάζουμε φώτιση. Γίνεται ο νους (Μπούντι, -Buddhi) ένας Βούδας, δηλαδή ένας φωτισμένος νους.