Ο Διαλογισμός, ο Νους και οι Τρεις Ποιότητες (Γκούνας) ~ Άτμαν Νιτυανάντα

Ο Χεϊρακάν Μπάμπατζι σε διαλογισμό

Ο Διαλογισμός, ο Νους και οι Τρεις Ποιότητες (Γκούνας)

Οι τρεις ποιότητες (σάττβα, ράτζας και τάμας) είναι τα τρία θεμελιώδη ‘υλικά’ από τα οποία δημιουργούνται όλα όσα υπάρχουν στο Σύμπαν. Οι τρεις ποιότητες καθορίζουν επίσης την φύση όλων όσων  υπάρχουν.

Η ποιότητα λειτουργίας του νου μας εξαρτάται από την ποσοστιαία παρουσία των τριών γκούνας στον νου μας. Ο νους από την φύση του είναι σαττβικός, αλλά εξ αιτίας της επαφής του με τα αντικείμενα των αισθήσεων (μέσω των αισθήσεων), ‘τοξινώνεται’ από τις ράτζας και τάμας ποιότητες και αναπτύσσει τις  εγωϊκές τάσεις (λαιμαργία, λαγνεία, υπερηφάνεια, θυμός, ζήλια, πλεονεξία, κ.λπ.). Ο νους καθώς διαποτίζεται από τις ποιότητες ράτζας και τάμας, χάνει την φυσική του κατάσταση και λειτουργεί πολύ πιο κάτω από τις δυνατότητες του και επίσης δυσλειτουργεί.

Κάθε μια από τις τρεις αυτές ποιότητες (σάττβα-ράτζας-τάμας) κάνουν τον νου να λειτουργεί με ένα διαφορετικό τρόπο και αναπτύσσουν στον νου συγκεκριμένες τάσεις και ιδιότητες.  Αφού οι τρεις ποιότητες καθορίζουν την ποιότητα λειτουργίας του νου, παίζουν καθοριστικό ρόλο  στην εσωτερική μας ανάπτυξη και μεταμόρφωση.

Ο νους που δεν είναι αγνός δεν μπορεί να είναι διαυγής, σταθερός, φωτεινός και γι’ αυτό δεν μπορεί να κάνει σταθερά βαθύ διαλογισμό. Δεν είναι αγνός σημαίνει ότι κυριαρχούν στον νου οι τάμας και ράτζας ποιότητες, αντί της σάττβα και ότι είναι γεμάτος επιθυμίες, αρέσκειες, απαρέσκειες, φόβο, θυμό, απληστία, υπερηφάνεια κ.λπ. (όλες αυτές οι ιδιότητες είναι ρατζασοταμασικής φύσης).  Οι εγωιστικές ενέργειες εμποδίζουν τον νου να είναι σταθερός, συγκεντρωμένος, ήρεμος, διάφανος, αρμονικός, διαυγής (να λειτουργεί δηλαδή σε σαττβική κατάσταση), ιδιότητες που είναι απαραίτητες για να κάνουμε βαθύ διαλογισμό.

Πως μπορούμε να διαλογιστούμε βαθιά και σταθερά αν ο νους μας είναι ανήσυχος, ασταθής και ταραγμένος (ρατζασικές ιδιότητες), ή ληθαργικός, νωθρός, τεμπέλης, βαρύς (ταμασικές ιδιότητες; Για να διαλογιζόμαστε βαθιά είναι απαραίτητο να υπερτερούν στον νου η σάττβα ποιότητα και ιδιότητες, δηλαδή να είναι σταθερός, συγκεντρωμένος, ήρεμος, διάφανος, αρμονικός, διαυγής.

Πως η τάμας και η ράτζας ποιότητες εμποδίζουν τον διαλογισμό

Στον νου μας υπάρχουν και οι τρεις ποιότητες με κυρίαρχη κάποια από τις τρεις. Στον νου της πλειοψηφίας της ανθρωπότητας κυριαρχούν είτε η ράτζας είτε η τάμας ποιότητα. Σπάνιοι είναι αυτοί που στον νου τους κυριαρχεί η σάττβα ποιότητα. Ανεξάρτητα από την ποιότητα που κυριαρχεί στην σύνθεση του  νου, οι τρεις ποιότητες (σάττβα, ράτζας και τάμας) εναλλάσσονται συνεχώς και για κάποιο διάστημα κυριαρχεί η μία ποιότητα και στην συνέχεια κάποια άλλη. Στον νου που ποσοστιαία υπάρχουν περισσότερο οι τάμας και ράτζας ποιότητες από ότι η σάττβα, θα λειτουργεί περισσότερο συχνά και για περισσότερο χρόνο κάτω από την επίδραση της ράτζας ή της τάμας ποιότητας και βέβαια θα εκδηλώνονται πιο συχνά και για περισσότερο χρόνο οι ταμασικές και ρατζασικές νοητικές καταστάσεις και σπανιότερα οι σαττβικές. Και το αντίστροφο, στον νου που ποσοστιαία υπάρχει περισσότερο σάττβα ποιότητα, θα λειτουργεί περισσότερο συχνά και για περισσότερο χρόνο κάτω από την επίδραση της σάττβα ποιότητας και θα εκδηλώνονται πιο συχνά και για περισσότερο διάρκεια οι σαττβικές νοητικές καταστάσεις και ιδιότητες από ότι οι ρατζασικές και οι ταμασικές.

Ο διαλογισμός και η ράτζας ποιότητα

Αν την ώρα που κάποιος πάει να κάνει διαλογισμό κυριαρχεί στον νου του η ράτζας ποιότητα, τότε ο νους του θα είναι εξωστρεφής, ανήσυχος, αεικίνητος, διασπασμένος σε πολλές σκέψεις. Έτσι η προσπάθεια του να ηρεμήσει και να συγκεντρώσει τον νου του θα είναι αρκετά δύσκολη ή πολύ δύσκολη, αναλόγως την ένταση με την οποία εκδηλώνεται η ράτζας ποιότητα εκείνη την στιγμή. Δεν θα μπορεί να ησυχάσει το σώμα και θα υπάρχει μια παρόρμηση που θα τον ωθεί να σηκωθεί να κάνει κάποια  δραστηριότητα. Μπορεί να σκέπτεται τι θα κάνει μετά τον διαλογισμό ή να κάνει αλλά σχέδια για το μετά, όπως για παράδειγμα, τι θα απολαύσει, που θα πάει με τους φίλους του κ.λπ. Είναι η φύση της ράτζας ποιότητας, να κάνει το νου εξωστρεφή, ανήσυχο, να ζητάει δράση και απόλαυση, να κάνει πλάνα και σχέδια για το μέλλον.

Ο διαλογισμός και η τάμας ποιότητα

Αν την ώρα που κάθεται κάποιος να κάνει διαλογισμό κυριαρχεί στον νου του η τάμας ποιότητα, τότε μπορεί να νυστάζει, να βαριέται, να μην έχει διαύγεια αντίληψης, να βρίσκεται σε μια κατάσταση λήθαργου. Επίσης μπορεί να ησυχάσει ο νους του, να μην υπάρχει ιδιαίτερη κίνηση του νου, αλλά δεν θα έχει  διαύγεια, φωτεινότητα, διάκριση, καθαρή αντίληψη. Ο νους είναι νωχελικός, βαρύς, σκοτεινιασμένος, άκεφος και χωρίς ενέργεια να κάνει προσπάθεια να συγκεντρωθεί και να παραμείνει σε εγρήγορση.

Σε αυτή την κατάσταση συμβαίνει το σώμα να γέρνει προς τα εμπρός ή προς τα πίσω, το κεφάλι  να κρεμάει και να μπαινοβγαίνει σε μια κατάσταση μισό-ύπνου, μισό-ξύπνιου. Επίσης να έχει κενά στην επίγνωση, να έρχονται κάποιες ονειρικές σκέψεις και εικόνες κ.λπ. Επίσης η τάμας γκούνα μπορεί να εκδηλωθεί ως βαρεμάρα, τεμπελιά ή ακόμη και απέχθεια και αντίσταση στο να κάνεις διαλογισμό.

Ο διαλογισμός και η σάττβα ποιότητα

Αν την ώρα που κάθεται κάποιος να κάνει διαλογισμό, κυριαρχεί στον νου του η σάττβα ποιότητα, τότε ο διαλογισμός συμβαίνει εύκολα, φυσικά και αβίαστα. Διότι στην σαττβική κατάσταση ο νους γίνεται ήρεμος, διαυγής, φωτεινός, σταθερός και εύκολα εστιάζεται στο αντικείμενο διαλογισμού.

 Η παρουσία των 3 ποιοτήτων (γκούνας) στον νου

Για όσο θα κυριαρχούν ποσοστιαία οι ράτζας και τάμας ποιότητες στον νου μας, θα υπάρχει δυσκολία να βάλουμε τον νου σε σάττβα κατάσταση και να διαλογιστούμε βαθιά. Όσο πιο έντονη είναι η παρουσία των ράτζας και τάμας ποιοτήτων στον νου, τόσο πιο σπάνια και πιο λίγο θα διαρκεί η έκφραση της σάττβα ποιότητας στον νου και τόσο πιο δύσκολο θα είναι να φέρουμε τον νου σε σάττβα κατάσταση θεληματικά.

Η μοναδική λύση για να κυριαρχεί συχνά η σάττβα ποιότητα στον νου μας, και να φέρνουμε εύκολα τον νου σε σαττβική κατάσταση, είναι να αλλάξουμε την ποσοστιαία σύνθεση των γκούνας στον νου. Να αυξήσουμε δηλαδή το ποσοστό της σάττβα ποιότητας και να μειώσουμε τα ποσοστά της τάμας και της ράτζας ποιότητας στον νου, μέσα από σαττβικό τρόπο ζωής, από καθημερινή οργανωμένη άσκηση και πειθαρχίες. Όσο περισσότερο θα αυξάνεται η σάττβα ποιότητα στον νου και θα μειώνονται η ράτζας και η τάμας ποιότητες, τόσο πιο συχνά και πιο πολύ θα διαρκεί η σαττβική κατάσταση στον νου και επίσης πολύ πιο εύκολα θα μπορούμε να επαναφέρουμε τον νου σε σάττβα κατάσταση όταν ο νους βρίσκεται σε ράτζας ή τάμας κατάσταση. Επίσης καθώς θα μειώνονται η ράτζας και η τάμας ποιότητες στον νου, τόσο λιγότερο έντονα θα εκδηλώνονται οι ρατζασικές και οι ταμασικές νοητικές και συγκινησιακές καταστάσεις (τεμπελιά, αδράνεια, η αντίσταση, η ανησυχία, η διάσπαση προσοχής, η ανυπομονησία, ο θυμός, οι επιθυμίες, η λαιμαργία, η λαγνεία, η υπερηφάνεια, η υποκρισία, το ανικανοποίητο, η στεναχώρια, η απογοήτευση, κ.λπ.) .

Πως αλλάζουμε την σύνθεση των ποιοτήτων στον νου

Θα δώσω τώρα μερικές ιδέες για το πως μπορούμε σταδιακά να αλλάξουμε την γκουνική δομή του νου. Πως να αυξήσουμε δηλαδή την σάττβα ποιότητα και να μειώσουμε την ράτζας και την τάμας ποιότητα.

Το πρώτο που πρέπει να επιδιώξουμε είναι να μειώσουμε την τάμας ποιότητα στον νου, που είναι πολύ μεγαλύτερο εμπόδιο από ότι η  ράτζας. Η αδράνεια, η τεμπελιά, η βαρεμάρα, η απέχθεια, η δυσαρέσκεια και γενικά η αντίσταση για άσκηση, η έλλειψη πειθαρχίας και συστηματικότητας στην άσκηση, η μη κατανόηση, η μη διάκριση, οι λάθος αποφάσεις σχετίζονται κυρίως με την τάμας  ποιότητα. Συνεπώς αν δεν γίνει μια δραστική μείωση της τάμας ποιότητας στον νου αλλά και στο σώμα, η πνευματική ζωή, η συστηματική, σταθερή και ειλικρινής πνευματική άσκηση και βέβαια η ουσιαστική πνευματική πρόοδος είναι αδύνατες.

Μερικές ιδέες για να μειώσουμε την τάμας ποιότητα  

Η βασική ιδέα είναι ότι πρέπει να υπάρχει πολύ δράση, προσανατολισμένη στο σάττβα, δηλαδή σαττβική δράση. Αυτό περιλαμβάνει σαττβικές δραστηριότητες όπως για παράδειγμα οι δραστηριότητες στην φύση (πεζοπορία στο βουνό, κολύμπι, κ.λπ.). ανιδιοτελή υπηρεσία, εξαγνιστικές πρακτικές, πειθαρχίες, πνευματικές πρακτικές, να αποφεύγεται οποιαδήποτε ταμασική συνήθεια, όπως το να κοιμόμαστε υπερβολικά, να σηκωνόμαστε αργά το πρωί, να κοιμόμαστε στην διάρκεια της ημέρας, να τρώμε ταμασικά φαγητά (κονσέρβες, μπαγιάτικα, κρέας, σκόρδα, κρεμμύδια, βαριά φαγητά όπως πλημμυρισμένα στο λαδί), να μεθάμε ή να ζαλιζόμαστε από οποιαδήποτε αλκοολούχο ποτό ή άλλη ουσία, να τρώμε πολύ και να μας πιάνει λήθαργος, να βλέπουμε πολύ τηλεόραση ή να καθόμαστε αδρανείς, να βλέπουμε ταμασικές ταινίες (θρίλερ, έντονη βία, πορνό κ.λπ. ), κ.λπ.

Θα πρέπει να δώσουμε κίνητρο στον νου μας, να βγει από την αδράνεια μέσα από ελκυστικές και ενδιαφέροντες δραστηριότητες.  Δραστηριότητες όπως η άσκηση σε κάποιο σπορ, (τένις, μπάσκετ, βόλεϊ, το κολύμπι κ.λπ.), στο γυμναστήριο, η άσκηση στην φύση, τα μπάνια στα ποτάμια ή την θάλασσα, η πεζοπορία στα βουνά, η ποδηλασία, που συνδυάζουν την δράση με ένα σαττβικό περιβάλλον (η φύση έχει σάττβα ποιότητα) είναι αποτελεσματικές για να εξαλείψουμε την τάμας γκούνα από τον νου και το σώμα.

Κεντρικό ρόλο στην εξάλειψη της τάμας ποιότητας και στην αύξηση της σάττβα είναι οι πνευματικές ασκήσεις όπως η επανάληψη των μάντρα, η ανάγνωση των ονομάτων του Θεού, το τραγούδισμα των μάντρα (κίρταν), η λατρεία, η πραναγιάμα και οι  χάθα γιόγκα ασάνας.

Απολύτως σημαντική είναι η αποφυγή ταμασικών χώρων και ατόμων και η συχνή επαφή με σαττβικά μέρη όπως η φύση, με πνευματικούς δάσκαλους, με προχωρημένους ασκούμενους, με πνευματικά κέντρα,  μοναστήρια και πνευματικές κοινότητες που έχουν εγκαταστάσεις στην φύση. Επίσης τα μπάνια σε ιερά ποτάμια είναι από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους να εξαγνίσουμε τον νου από την τάμας ποιότητα.

Μια σημαντική ιδέα για να βγούμε από την ταμασική κατάσταση (λήθαργο, υπνηλία, βαρύ κεφάλι) όταν πάμε να κάνουμε διαλογισμό ή άλλη καθιστική πρακτική είναι αντί για καθιστικό διαλογισμό να τραγουδάμε τα μάντρα και να χορεύουμε, να κάνουμε τα μάντρα περπατώντας έξω και αν υπάρχει δυνατότητα να πάμε σε κάποιο πάρκο ή αλσύλιο όπου κυριαρχεί η σάττβα ποιότητα. Επίσης να κάνουμε ασκήσεις πραναγιάμα (αναπνευστικές) και να τις συνδυάζουμε με τα μάντρα.

Μέτρα για να μειώσουμε την ράτζας ποιότητα 

Πολλά από τα μέτρα που δίνονται για την μείωση της τάμας ποιότητας σχετίζονται και με την μείωση της ράτζας ποιότητας στον νου.

Για να μειωθεί η ράτζας ποιότητα στον νου θα πρέπει να αποφεύγονται και να εγκαταλείπονται σταδιακά οι  ρατζασικές αισθητηριακές εντυπώσεις και οι ρατζασικές καταστάσεις γενικότερα. Θα πρέπει να  εγκαταλειφθούν οι ρατζασικές εικόνες, ταινίες, (πάθους, ερωτικές, πορνό, βίας, πολεμικές κ.λπ.), οι ρατζασικές μουσικές, οι ρατζασικές δραστηριότητες, τα έντονα χρώματα κ.λπ.. Θα πρέπει να αποφεύγουμε τις παρέες με ρατζασικούς εξωστρεφείς ανθρώπους που το μόνο που σκέφτονται είναι τα χρήματα, οι απολαύσεις, οι διασκεδάσεις, να ανταγωνίζονται και να συγκρίνονται με τους άλλους.

Επιπλέον θα πρέπει να αποφεύγονται τα πολύ ρατζασικά φαγητά (το πολύ αλάτι στα φαγητά, τα παστά, τα καυτερά, τα κρεμμύδια, οι καυτερές πιπεριές, το μαύρο πιπέρι, αλμυρά  τυριά, πατατάκια, σνακ κ.λπ.), το πολύ καυτό φαγητό, οι καφέδες και αλλά διεγερτικά ροφήματα και ποτά, το κρέας, η υπερβολικά έντονη άσκηση, τα ανταγωνιστικά παιχνίδια και γενικά την υπερβολή σε σχέση με την σωματική δράση, τα συναισθήματα και τον νου. Να αποφεύγουμε την υπερβολική ομιλία, τις έντονες συζητήσεις, το να επιβάλουμε την γνώμη μας στους άλλους, κριτικές και τις άσκοπες συζητήσεις.

Για να ξεπεράσουμε την ράτζας ποιότητα, κάνουμε δραστηριότητες (που είναι χαρακτηριστικό της ράτζας) με σαττβική ποιότητα, όπως είναι οι ιεροί χοροί, η λατρεία, το τραγούδισμα μάντρα και ύμνων για τον Θεό, η μελέτη ιερών βιβλίων, οι αναπνευστικές ασκήσεις, οι Χάθα γιόγκα ασάνας, η υπηρεσία στον δάσκαλο, η υπηρεσία στους ανθρώπους, οποιαδήποτε δράση αφιερωμένη στον Θεό.

Αν θέλεις να κάνεις καθιστικό διαλογισμό και βλέπεις ότι δεν μπορείς να ησυχάσεις το σώμα και τον νου (η ανησυχία στο σώμα και τον νου είναι ρατζασική κατάσταση), αντί να παιδεύεσαι, είναι προτιμότερο να σηκωθείς και να τραγουδήσεις ένα μάντρα (κίρταν) ή να ακούς το μάντρα και να χορεύεις και να τραγουδάς, μέχρι να ησυχάσει ο νους και το σώμα να μπορεί να καθίσει ήρεμα. Τα παραπάνω τα κάνουμε επίσης για να μας φύγει η ταμασική κατάσταση (η υπνηλία και η βαρεμάρα) ή εναλλακτικά ένα κρύο ντους, ή να βγούμε έξω για έναν γρήγορο περίπατο κάνοντας μάντρα. Επίσης να αποφεύγουμε την  πολύ ζέστη στο δωμάτιο, γιατί φέρνει επίσης υπνηλία. 

Πως αυξάνουμε την σάττβα γκούνα 

Για να αυξήσουμε την σάττβα ποιότητα θα πρέπει το κάθε τι που σχετιζόμαστε να είναι σαττβικού τύπου. Αυτό είναι κάτι που θα πρέπει να τα το επιδιώκουμε συστηματικά και όχι ευκαιριακά.

Στον κόσμο που ζούμε είναι αδύνατο να αποφύγουμε τις ρατζασικές και ταμασικές εξωτερικές καταστάσεις, συνθήκες και πρόσωπα, παρά ταύτα αν μας ενδιαφέρει μπορούμε να μειώσουμε τις επαφή μας με αυτά σε πολύ μεγάλο βαθμό.  Όσα πράγματα εξαρτώνται από εμάς θα πρέπει να επιλέγουμε να είναι σαττβικής φύσης. Όταν αναπόφευκτα βρισκόμαστε σε επαφή με ρατζασοταμασικές εντυπώσεις, καταστάσεις και πρόσωπα θα πρέπει να είμαστε ικανοί να παραμένουμε προσηλωμένοι στην εσωτερική σιωπή στο κέντρο της ύπαρξης μας, να χρησιμοποιούμε τον έλεγχο των αισθήσεων και το αποτράβηγμα των αισθήσεων από τα αντικείμενα (πρατυαχάρα) και την επιλεγμένη προσοχή, έτσι ώστε να μην επιτρέπουμε στον νου να τρέφεται από τις ράτζας και τάμας ποιότητες.

Για όσο διάστημα θα υπερτερούν στον νου μας οι ράτζας και τάμας ποιότητες, παρά την θέληση μας να αναπτύξουμε την σάττβα ποιότητα, ο νους μας θα αναζητά παρορμητικά εξωτερικές καταστάσεις αλλά και συναισθηματικές και νοητικές καταστάσεις ρατζασικής και ταμασικής φύσης. Ο προγραμματισμένος νους αρέσκεται στο να επαναλαμβάνει τις ίδιες καταστάσεις με τις οποίες είναι προγραμματισμένος, ακόμη και αν μας προκαλούν κακό στην υγεία και επίσης δυσαρμονία, πόνο, μιζέρια και δυστυχία.

Ο ρατζασοταμασικός νους βρίσκει χαρά σε δραστηριότητες, εξωτερικές καταστάσεις και ψυχολογικές καταστάσεις που αντιστοιχούν στην δόνηση του και αδυνατεί να αντιληφθεί και να απολαύσει την αρμονία και την ευτυχία του σάττβα. Στους ανθρώπους με ρατζασικό νου τους αρέσουν τα σπορ που έχουν έντονη δράση και ανταγωνισμό, ταινίες δράσης και πάθους, τα έντονα χρώματα, τα ρατζασικά φαγητά (καυτερά, αλμυρά), οι σχέσεις πάθους, η δόξα και η φήμη, κ.λπ. και σε αυτούς που έχουν ταμασικό νου τους αρέσουν τα ταμασικά φαγητά (κονσέρβες, αλλαντικά, μπαγιάτικα, μουχλιασμένα τυριά κ.λπ.), οι ταινίες θρίλερ και τρόμου και βίας, τα πορνό με βία ή διαστροφές, τους αρέσει η τεμπελιά και η αδράνεια. Ο ρατζασοταμασικός νους αν δεν βιώσει έντονα συναισθήματα έχει την αίσθηση ότι δεν ζει και η αρμονία, η γαλήνη και η ειρήνη του σάττβα του φαίνονται βαρετά.

Έτσι παρότι γνωρίζουμε ότι ο νους μας θα γίνει υγιής, ισορροπημένος, φωτεινός, ικανοποιημένος και ευτυχής αν αυξηθεί η σάττβα ποιότητα σ’ αυτόν, το ρατζασοταμασικό μέρος του νου, θα μας σπρώχνει ξανά και ξανά στις ρατζασοταμασικές εξωτερικές εμπειρίες και τις αντίστοιχες ψυχολογικές καταστάσεις.

Αν θέλουμε όμως να μεταμορφωθούμε εσωτερικά και να μετατραπούμε σε όντα φωτός, ειρήνης κι αγάπης, θα πρέπει να αυξάνουμε συστηματικά την σάττβα ποιότητα και να μειώνουμε τις ράτζας και τάμας ποιότητες από τον ψυχισμό μας. Πρωτίστως την τάμας η οποία είναι καταστροφική και αυτοκαταστροφική και το κύριο εμπόδιο σε οποιαδήποτε αλλαγή.

Συνοπτικά πως αυξάνουμε την σάττβα ποιότητα

Αυξάνεται η σάττβα ποιότητα στον νου, όταν ο νους μας τρέφεται με σαττβικές αισθητηριακές εντυπώσεις (σαττβικούς ήχους, εικόνες, γεύσεις, μυρωδιές), όταν τρεφόμαστε με σαττβικές τροφές και ποτά (επισημαίνω πως η ποιότητα των τροφών και των ποτών κατατάσσονται επίσης σύμφωνα με τα τρία γκούνας. Για παράδειγμα ο φρέσκος χυμός είναι σαττβικός και οι συμπυκνωμένοι χυμοί με συντηρητικά ταμασικοί, οι φρέσκες τροφές εποχής είναι σαττβικές, οι κονσέρβες ταμασικές). Αυξάνεται το σάττβα στον νου μας  όταν διατηρούμε σαττβικές σχέσεις, κάνουμε σαττβικές δραστηριότητες, καλλιεργούμε θετικές-φωτεινές σκέψεις και συναισθήματα, διαμένουμε σε σαττβικό περιβάλλον (σπίτι , εργασία), διαβάζουμε σαττβικά βιβλία  (πνευματικά βιβλία, βιβλία αυτοβελτίωσης, αυτογνωσίας, ιερά κείμενα κ.λπ.), ακούμε σαττβική μουσική και τραγούδια (μάντρα, ύμνοι, ιερή μουσική, κλασσική μουσική, κ.λπ.)  ερχόμαστε σε επαφή με πνευματικούς δασκάλους, σε συχνή επαφή με τη φύση, (η φύση είναι σαττβική) κ.λπ..

Είναι επίσης σημαντικό να θεραπεύουμε το σώμα και την ψυχολογία μας μας με φυσικές σαττβικές θεραπείες πρωτίστως και μόνο όταν είναι απαραίτητο να κάνουμε θεραπείες με χημικά φάρμακα. Οι Αγιουρβεδικές θεραπείες, η σαττβική διατροφή, οι θεραπείες με βότανα, το Σιάτσου, το Ρέϊκι, τα ανθοϊάματα του Μπάχ, η Χάθα Γιόγκα, η πραναγιάμα και γενικά όλες οι  φυσικές θεραπείες είναι σαττβικού τύπου και μπορούν να επαναφέρουν την ισορροπία στις τρεις βιοενέργειες (Ντόσας: Βάτα-Πίττα-Κάφα) και την ζωτική ενέργεια (πράνα) που είναι οι θεμελιώδεις παράγοντες υγείας.

Σαττβικός τρόπος δράσης

Εκτός του ότι είναι σημαντικό να έχουμε επαφή με οτιδήποτε έχει σαττβική φύση, είναι εξίσου σημαντικός ο τρόπος που κάνουμε τα πράγματα. Είναι σημαντική η εσωτερική στάση (νοητική, συναισθηματική και συνειδησιακή κατάσταση) που έχουμε όταν κάνουμε κάτι. Θα πρέπει να μάθουμε να κάνουμε τα πράγματα με σαττβικό τρόπο.

Αλλιώς, είναι για παράδειγμα, να τρώμε αγχωμένοι, να τρώμε γρήγορα, να είμαστε ασυγκέντρωτοι, να τρώμε και ταυτόχρονα να βλέπουμε τηλεόραση (ρατζασικός τρόπος) και αλλιώς είναι να τρώμε ήρεμοι, με προσοχή, με ευγνωμοσύνη, κάνοντας προσευχή ή επαναλαμβάνοντας φωτεινές σκέψεις ή κάποιο μάντρα (σαττβικός τρόπος). Το ίδιο ισχύει και για οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα αλλά και για την δουλειά μας. Αλλιώς είναι να εργαζόμαστε με ηρεμία, με συγκέντρωση και με ένα πνεύμα προσφοράς (σαττβικός τρόπος), και αλλιώς απρόσεκτα, βαριεστημένα και με ένα πνεύμα υποχρέωσης ή με απληστία (ρατζασοταμασικός τρόπος).

Οι πνευματικές ασκήσεις είναι σαττβικής φύσης και είναι θεμελιώδεις για την αύξηση του σάττβα στον νου, αλλά θα πρέπει κι αυτές να μάθουμε να τις κάνουμε με σαττβικό τρόπο, με ηρεμία, προσοχή και χωρίς προσδοκίες και προσκόλληση στα αποτελέσματα. Η αφιέρωση των πρακτικών και των αποτελεσμάτων τους στο Θεό, είναι ο καλύτερος τρόπος να εξαλείψουμε το εγώ μας και να αυξήσουμε την σάττβα ποιότητα στον νου μας.

Τέλος επισημαίνω πως δεν μπορούμε να αλλάξουμε τα πάντα στον εαυτό μας με μιας, από την μια μέρα στην άλλη. Δεν μπορεί να γίνει ο νους μας σαττβικός και να διαλογιζόμαστε απερίσπαστα και βαθιά για πολλή ώρα μέσα σε λίγο χρονικό διάστημα και μάλιστα χωρίς να είμαστε αφιερωμένοι στην άσκηση. Απαιτείται να κάνουμε καθημερινή συστηματική άσκηση για αρκετά χρόνια με επιμέλεια, ειλικρίνεια, σταθερότητα και αποφασιστικότητα και να ακολουθούμε ένα τρόπο ζωής που να ευνοεί την αύξηση της σάττβα ποιότητας και την ελάττωση της ράτζας και της τάμας ποιότητας.

Θα πρέπει επίσης να βρούμε τρόπους να ξεπεράσουμε όλα τα εμπόδια, (εξωτερικά και εσωτερικά) για να κάνουμε με συνέπεια και σταθερότητα την άσκηση μας, για να αναπτύξουμε τις αρετές και τις δεξιότητες που απαιτούνται για να μεταμορφώσουμε την ψυχολογία μας (νου, καρδιά και ενέργεια) και να ζούμε σε συνειδητή επαφή με το Είναι μας.

Διάβασε για τις τρεις ποιότητες-γκούνας στο παρακάτω σύνδεσμο 
ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΠΟΙΟΤΗΤΕΣ (ΓΚΟΥΝΑΣ) - (Σάττβα-Ράτζας-Τάμας)

ΤΙ ΜΑΣ ΕΜΠΟΔΙΖΕΙ ΝΑ ΒΙΩΝΟΥΜΕ ΤΗΝ ΑΛΗΘΙΝΗ ΜΑΣ ΦΥΣΗ ~ Ατμαν Νιτυανάντα

ΤΙ ΜΑΣ ΕΜΠΟΔΙΖΕΙ ΝΑ ΒΙΩΝΟΥΜΕ ΤΗΝ ΑΛΗΘΙΝΗ ΜΑΣ ΦΥΣΗ

Αυτά που μας εμποδίζουν να βιώνουμε από στιγμή σε στιγμή την αληθινή μας φύση και να ζούμε σε αρμονία με αυτήν (Δηλαδή, να ζούμε με ειρήνη, πληρότητα, ευδαιμονία, ελευθερία, ενότητα-αγάπη) θα τα συνόψιζα ως εξής:

1. η υψηλή παρουσία της τάμας ποιότητας στον νου, που κάνει τον νου, ληθαργικό, νωθρό,  βαρύ, πυκνό, τεμπέλη, με αποτέλεσμα να μην έχει ο νους καθαρότητα αντίληψης και διάκριση. Η τάμας ποιότητα μας ταυτίζει με το σώμα και τον νου, σκοτεινιάζει τον νου και δημιουργεί ένα πέπλο με το οποίο μας εμποδίζει να αντιληφθούμε την αληθινή μας φύση.

2. Η εξωστρέφεια του νου. Ο νους και συνεπώς και η προσοχή μας τρέχουν μέσω των αισθήσεων στην 'εξωτερική' πραγματικότητα για να απολαύσει το εγώ μας τα αντικείμενα των αισθήσεων και αυτό γίνεται  η αιτία των προσκολλήσεων σε αυτά. Όσο ο νους τρέχει προς τα έξω δεν μπορούμε να αντιληφθούμε την αληθινή μας φύση που λάμπει συνεχώς στο κέντρο της ύπαρξης μας.

3. η συνεχής κίνηση και η ταραχή του νου (και στο επίπεδο σκέψεων αλλά και των συγκινήσεων), που οφείλεται στις επιθυμίες, στις παρορμήσεις, στους φόβους, τον θυμό, την απληστία και γενικά στις κατώτερες συγκινήσεις και τις εγωϊκές τάσεις.

Η εξωστρέφεια η συνεχής κίνηση και η ταραχή του νου οφείλονται στην ράτζας ποιότητα που από την φύση της κάνει τον νου παθιασμένο, εξωστρεφή, αεικίνητο, ανήσυχο, και διασπασμένο. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μην μπορούμε να ησυχάσουμε τον νου, να τον  στρέψουμε μέσα μας και να τον προσηλώσουμε σταθερά στην εσωτερική σιωπηλή παρουσία που είμαστε.

4. η ευκολία με την οποία ταυτιζόμαστε με το κατώτερο εγώ, τον νου (σκέψεις, φαντασίες, συγκινήσεις), το σώμα, τα εξωτερικά αντικείμενα καταστάσεις, πρόσωπα κ.λπ., και ξεχνιόμαστε και γοητευόμαστε με τις μορφές. Όλες οι ταυτίσεις γίνονται από το κατώτερο ρατζασοταμασικό εγώ που είναι και η αιτία της σκλαβιάς μας, της μιζέριας και της δυστυχίας μας.

Το κατώτερο ρατζασοταμασικό εγώ είναι η άγνοια μέσα μας. Το κατώτερο εγώ είναι πολυσχιδές και πολυδαίδαλο και έχει ως κύρια άποψη την επιθυμία. Το εγώ με κέντρο την επιθυμία είναι σαν ένα δένδρο με πολλές διακλαδώσεις, με κύριες τις επιθυμίες για απολαύσεις (το σεξ, τα φαγητά, τα ποτά και ότι καταναλώνουμε από το στόμα), τις επιθυμίες για δόξα, φήμη, αναγνώριση, χρήματα, αποκτήματα, ανέσεις κ.λπ. και τις τροποποιήσεις της επιθυμίας που είναι η απληστία, η αλαζονεία, η υπερηφάνεια, η ζήλια, η ματαιοδοξία, ο θυμός, η αρέσκεια, η απαρέσκεια, η έλξη και η γοητεία, η απώθηση, η δυσαρέσκεια, η στεναχώρια, ο φόβος, η ανυπομονησία, το μίσος, η απογοήτευση κ.λπ..

Συνεπώς αν θέλουμε να αναγνωρίσουμε και να συνειδητοποιήσουμε την αληθινή μας φύση και να εδραιωθούμε σε αυτήν θα πρέπει:

1. να σταματήσουμε την εξωστρέφεια του νου,

2. να σταματήσουμε κάθε είδους ταύτιση,

3. να εξαλείψουμε τις εγωϊκές τάσεις και προγραμματισμούς και να κάνουμε τον νου αγνό-σαττβικό, ελαφρύ, φωτεινό, διαυγή, αντιληπτικό,

4. να ηρεμήσουμε (γαληνέψουμε, -αταραξία) τον νου και τέλος

5. να μπορούμε να τον εστιάζουμε (συγκέντρωση, προσήλωση) σταθερά στο κέντρο της ύπαρξης μας, στην εσωτερική σιωπηλή παρουσία.

Η επίτευξη του ενός από τους παραπάνω πέντε στόχους συνδέεται άμεσα με την επίτευξη των άλλων στόχων. Στην πνευματική άσκηση όλα είναι συνδεδεμένα και το καθετί που κάνουμε βοηθάει στην ανάπτυξη και βελτίωση όλων των άλλων.

Η αδιαφορία (απάθεια) και η μη-προσκόλληση στα αντικείμενα των αισθήσεων και  η ανάπτυξη τους

Για να σταματήσουμε την εξωστρέφεια του νου, θα πρέπει να αναπτύξουμε την αδιαφορία , την απόσπαση και την μη προσκόλληση για τα αντικείμενα των αισθήσεων που συνεπάγεται την εξάλειψη των επιθυμιών. Ο νους με την παρακίνηση της επιθυμίας τρέχει προς τα έξω μέσα από τις αισθήσεις για να βιώσει (απολαύσει) τα αισθητηριακά αντικείμενα. Αν γίνουμε αδιάφοροι για τις αισθητηριακές εμπειρίες τότε ο νους θα σταματήσει να κινείται προς τα έξω με φυσικό τρόπο.

Τρόποι να επιτευχθεί η αδιαφορία και η μη προσκόλληση στα αντικείμενα των αισθήσεων

Υπάρχουν διάφοροι τρόποι να επιτευχθεί η αδιαφορία και η μη προσκόλληση στα αντικείμενα των αισθήσεων όπως επίσης και οι επόμενοι τέσσερις στόχοι. Σύμφωνα με την εμπειρία μου ένας συνδυασμός μεθόδων και πρακτικών είναι το καλύτερο για τους περισσότερους ασκούμενους.

Αναφέρω ενδεικτικά κάποιους κύριους τρόπους για να αναπτύξουμε την αδιαφορία, την απόσπαση και την μη προσκόλληση. Ένας είναι να αναπτύξουμε την αγάπη μας για τον Θεό (ή την αλήθεια) και την δίψα να τον γνωρίσουμε και να ενωθούμε μαζί του. Όσο πιο μεγάλη η αγάπη μας για τον Θεό τόσο αδυνατίζει η αγάπη μας για τα αντικείμενα και τις απολαύσεις.

Ένα άλλος τρόπος είναι να χρησιμοποιήσουμε την διάκριση και τον στοχασμό για να συνειδητοποιήσουμε βαθιά το προσωρινό των αισθητηριακών εμπειριών, το ότι είναι ψευδαισθησιακές και συνοδεύονται από πόνο και δυστυχία. Να συνειδητοποιήσουμε επίσης ότι μόνο στην αληθινή μας φύση μπορούμε να βιώσουμε την πληρότητα, την ελευθερία και την ευτυχία που ζητούσαμε μέχρι τώρα στις εξωτερικές εμπειρίες.

Ένας άλλος τρόπος είναι να θυμόμαστε και να στοχαζόμαστε καθημερινά πρωί και βράδυ ότι ο θάνατος θα έρθει πολύ σύντομα αν όχι αύριο και θα διαλύσει όλες μας τις ψευδαισθήσεις και ότι δεν θα πάρουμε μαζί μας τίποτα από τις απολαύσεις και τις επίγειες επιτυχίες, παρά μόνο το βαρύ ενεργειακό πεδίο και τις εγωϊκές τάσεις που δημιουργήσαμε μέσα από τον εξωστρεφή τρόπο ζωής με ότι αυτό συνεπάγεται.

Ένας άλλος τρόπος είναι η όσο το δυνατόν συχνότερη επαφή μας με φωτισμένους δασκάλους. Το δυνατό ενεργειακό πεδίο των δασκάλων μεταμορφώνει το δικό μας και το νου μας.

Η απόσπαση, η αδιαφορία και η μη προσκόλληση μαζί με μια σειρά πρακτικών βοηθούν τα μέγιστα για την επίτευξη των στόχων 2 έως 4. Εδώ θα αναφέρω ορισμένες από τις βασικές πρακτικές που μπορούμε να πετύχουμε και τους πέντε στόχους, χωρίς να τις αναλύσω.

Η πραναγιάμα (αναπνευστικές ασκήσεις), η νοερή επανάληψη μάντρα ή του ονόματος του Θεού, το τραγούδισμα μάντρα (Κίρταν), οι χάθα γιόγκα ασάνας, η λατρεία, η Χράνι γιόγκα (γιόγκα της διατροφής), ο διαλογισμός στον ήλιο, η συγκέντρωση, ο διαλογισμός, η μελέτη και ο στοχασμός ιερών κειμένων, βιβλίων και διδασκαλιών μεγάλων δασκάλων, η αυτοέρευνα (Βιτσάρα), οι θετικές επιβεβαιώσεις, η προσευχή, ο εξαγνισμός με τα πέντε στοιχεία, ο στοχασμός, η διάλυση των εγωϊκών τάσεων μέσα από συγκεκριμένους μεθόδους και ο σαττβικός τρόπος ζωής. Σαττβικός τρόπος ζωής σημαίνει να ερχόμαστε σε επαφή σε όλα τα επίπεδα της ζωής μας με δονήσεις σάττβα. Η τροφή, οι εντυπώσεις που επιτρέπουμε να μπουν στον νου μας, οι σκέψεις, οι ιδέες, οι σχέσεις, η μουσική, τα χρώματα, τα βιβλία κ.λπ. θα πρέπει να είναι σάττβα ποιότητας. Επίσης το σάττβα αυξάνεται έντονα όταν είμαστε σε επαφή με την φύση, ιερούς τόπους, πνευματικούς δασκάλους (Σάτσανγκ) και προχωρημένους μαθητές και βέβαια με όλες τις πνευματικές πρακτικές και την επαφή μας με την αληθινή μας φύση.

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ~ Άτμαν Νιτυανάντα

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

 Η τροφή είναι μια από τις βασικές πηγές ενέργειας για το σώμα αλλά και το νου. Είναι πολύ σημαντική και η ποιότητα και η ποσότητα της τροφής που καταναλώνουμε καθημερινά ώστε να έχουμε καλή υγεία, ενέργεια αλλά και καθαρότητα στο νου. Επειδή η γκούνα της τροφής (ποιότητα της τροφής σύμφωνα με τα τρία γκούνας, σάττβα-ράτζας-τάμας) επηρεάζει και διαμορφώνει την ποιότητα του νου θα πρέπει η τροφή να είναι κατά βάση σαττβική. Επίσης η τροφή πρέπει να είναι ανάλογη με την ιδιοσυγκρασία μας (σύμφωνα με το ντόσας που κυριαρχεί στο σώμα μας, -πίττα-κάφα-βάτα), την εποχή και την κατάσταση της υγείας μας.

Εκτός από την ποιότητα της τροφής, είναι πολύ σημαντικός  επίσης και ο τρόπος με τον οποίο μαγειρεύουμε και ο τρόπος που τρώμε. Η συγκέντρωση και η προσευχή στην διάρκεια της προετοιμασίας του φαγητού αλλά και στην διάρκεια του φαγητού είναι κάτι περισσότερο από σημαντικά.

Ο Εμότο απέδειξε με τα πειράματα που έκανε στο νερό πόσο πολύ επηρεάζουμε με τις σκέψεις και τα συναισθήματα μας το νερό.  Βίντεο Water, Consciousness & Intention: Dr. Masaru Emoto.  Το ίδιο όμως ισχύει και για τη στερεή τροφή που τρώμε.

Για αυτό είναι καλό να προσευχηθούμε και να προσφέρουμε την τροφή μας στον Θεό πριν να ξεκινήσουμε να φάμε. Είναι καλό να τρώμε σε ένα ήσυχο περιβάλλον, να μασάμε καλά την τροφή, ήρεμοι, σε σιωπή, συγκεντρωμένοι, με αγάπη και ευγνωμοσύνη, και να επαναλαμβάνουμε το όνομα του Θεού.

Τελικά όλη η διαδικασία του φαγητού να είναι μια πράξη αφιέρωσης στον Θεό και όχι απλά να τρώμε για να γεμίσουμε το στομάχι μας με χοντροειδή ύλη ή να ικανοποιήσουμε την λαιμαργία μας. Τρώγοντας έτσι χωνεύουμε καλύτερα και ταυτόχρονα απορροφούμε τις λεπτότερες ενέργειες της τροφής που δυναμώνουν την αύρα μας δίνουν ζωντάνια και υγεία, αλλά τρέφουμε το νου με καρδιά με ανώτερες ενέργειες. Περισσότερα για τη διατροφή ως πνευματική άσκηση μπορείτε να διαβάσετε στο βιβλίο του Όμρααμ Αϊβανχόφ ‘Χράνι Γιόγκα- Η γιόγκα της διατροφής’. Επίσης σχετικά με το πια τροφή είναι κατάλληλη για την ιδιοσυγκρασία σας μπορείτε να συμβουλευτείτε την Αγιουρβέδα.

Τέλος θα ήθελα να επισημάνω την ανάγκη για αποτοξίνωση μέσω κατάλληλης νηστείας και άλλες μεθόδους αποτοξίνωσης, ώστε το σώμα να επανακτήσει υγεία, ζωτικότητα αλλά και ο νους να γίνει πιο καθαρός, απαθής και διαυγής, ώστε να είναι ένα κατάλληλο 'εργαλείο' για τον διαλογισμό και την εσωτερική ενατένιση. Η παντσακάρμα (Αγιουρβεδική αποτοξινωτική μέθοδος που ισορροπεί τα ντόσας και τη ζωτική ενέργεια -πράνα) είναι από τις πιο σημαντικές μεθόδους για να διατηρούμε το σώμα μας σε υγεία, να το αποτοξινώνουμε σε βάθος και να το επαναφέρουμε στην υγεία αν έχει ήδη διαταραχτεί από κακή διατροφή, κακό ή ελιπή  ύπνο, υπερβολική εργασία (νοητική ή σωματική), καταχρήσεις και υπερβολές του σώματος, των αισθήσεων και της σεξουαλικής ενέργειας.

Απόσπασμα από άρθρο: Το πνευματικό πρόγραμμα και ημερολόγιο

ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΤΗΣ ΥΠΑΡΞΗΣ ΜΑΣ (Συνοπτικά) ~ Άτμαν Νιτυανάντα

ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΤΗΣ ΥΠΑΡΞΗΣ ΜΑΣ (Συνοπτικά) 

Ως άνθρωποι έχουμε δύο βασικά επίπεδα ύπαρξης που είναι διακριτά μεταξύ τους ως ο αληθινός μας, αθάνατος Εαυτός (Άτμαν, Ψυχή, Πνεύμα, Συνειδητότητα) και ο θνητός υλικοενεργειακός εαυτός που αποτελείται από πέντε επικαλύμματα ή τρία σώματα*. Επάνω σε αυτή την θεώρηση της ύπαρξης μας, (βασισμένη στην Αντβάϊτα Βεδάντα και την Σάνκια) αναλύω παρακάτω τα διάφορα επίπεδα της ύπαρξης μας. Έχω προσθέσει επίσης γνώσεις για τον θνητό υλοενεργειακό εαυτό μας από την Αγιουρβέδα ( που είναι τμήμα των Βεδών), που είναι σημαντικές και  για την διατήρηση καλής υγείας αλλά και την πνευματική άσκηση. 

Σε αυτό το άρθρο η ανάλυση είναι σύντομη γιατί έχει σκοπό να δώσει μια συνολική εικόνα για το τι είμαστε ως άνθρωποι.  Σε άλλα άρθρα αναλύονται πολύ περισσότερο κάποιες από τις απόψεις του κατώτερου μας εαυτού αλλά και ο ανώτερος. Η γνώση αυτών είναι σημαντική γιατί μέρος της άσκησης για την αφύπνιση είναι η διάκριση ανάμεσα στον αληθινό  μας εαυτό και τον ψευδαισθησιακό ή κατώτερο, ανάμεσα στον αιώνιο, αμετάβλητο, άμορφο, αγέννητο, αναίτιο Εαυτό μας (Άτμαν, Συνειδητότητα, Ψυχή) και τον προσωρινό, θνητό που αποτελείται από τρία σώματα τα οποία αναλύονται ως εξής:

ΑΝΩΤΕΡΟΣ ΕΑΥΤΟΣ - Ο ΑΛΗΘΙΝΟΣ  ΜΑΣ ΕΑΥΤΟΣ 

Συνειδητότητα, Ψυχή ή Πνεύμα ( Άτμαν ή Μπράμαν) 

Ο ΚΑΤΩΤΕΡΟΣ ΜΑΣ ΕΑΥΤΟΣ

1. Σώμα
2. Πράνα (Ζωτική ενέργεια). Φυσικό και η ψυχικό Πράνα. Σεξουαλική ενέργεια
3. Μάνας-Manas (Εξωτερικός νους),
4. Μπούντι-Buddhi ( Ευφυία, Διάνοια). Η κατώτερη διάνοια και η ανώτερη διάνοια
5. Αχάμκαρα-Ahamkara (Εγώ, η ψευδαισθησιακή ταυτότητα),
6. Τσίττα-Chitta (Υποσυνείδητο, Μνήμη, γενικό πεδίο του νου
7. Αιτιατό σώμα

Αυτά απαρτίζουν τα ΤΡΙΑ ΣΩΜΑΤΑ ΩΣ ΕΞΗΣ:

1. ΦΥΣΙΚΟ ΣΩΜΑ: το αποτελούν το φυσικό σώμα μαζί με το φυσικό πράνα
2. ΑΣΤΡΙΚΟ ή ΛΕΠΤΟΦΥΕΣ ΣΩΜΑ: το αποτελούν το ψυχικό πράνα, το Μάνας, το Μπούντι, ο Αχάμκαρα και το Τσίττα
3. ΑΙΤΙΑΤΟ ΣΩΜΑ

ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕΔΩΝ ΤΗΣ ΥΠΑΡΞΗΣ ΜΑΣ

 1. ΣΩΜΑ:
 
· τα 5 χοντροειδή στοιχεία (αιθέρας, φωτιά, αέρας, νερό, γή),

·  οι 7 ιστοί (πλάσμα-Rasa, αίμα-Rakta, Μύες-Mamsa, λίπος-Meda, Οστά-asthi
μυελός των οστών και των νεύρων-Majja, αναπαραγωγικά υγρά-Shukra,

· τα 3 ντόσας (Βάτα, Πίττα, Κάφα / Vata, Pitta, Kapha ) , Διάβασε για τις ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΣΥΓΚΡΑΣΙΕΣ -TA 3 DOSHAS
· τα διάφορα συστήματα οργάνων (αναπνευστικό, νευρικό, καρδιαγγειακό ή κυκλοφορικό, μυοσκελετικό-ερειστικό και μυϊκό, ενδοκρινικό, λεμφικό, ουροποιητοικό, πεπτικό, καλυπτήριο, αναπαραγωγικό. 

· οι 3 λεπτοφυείς ενέργειες Πράνα, Τέτζας, Ότζας (Prana, Tejas και Ojas) είναι λεπτοφυείς μορφές των τριών ντόσας Vata, Pitta και Kapha που διατηρούν την ζωτικότητα και ελέγχουν τις ψυχοσωματικές λειτουργίες. Μέσα από την πνευματική άσκηση ενεργοποιούν το υψηλότερο πνευματικό δυναμικό μας. Δεν είναι απλώς δυνάμεις του φυσικού σώματος, αλλά και του αστρικού και του αιτιατού. Διάβασε για τα PRANA,TEJAS AND OJAS (Αγγλικά) 

 · οι 5 αισθήσεις αντίληψης (1. μάτια: όραση, 2. αυτιά: ακοή, 3. μύτη: όσφρηση, 4. δέρμα: αφή, 5. στόμα: γεύση). 

· τα 5 όργανα δράσης (1. στόμα-ομιλία, 2.σεξουαλικά όργανα-ερωτική πράξη, αναπαραγωγή, 3. χέρια: εργασίες-επιδεξιότητες, 4. πόδια: μετακίνηση-επιδεξιότητες, 5. ουρητήρας-ορθό: αποβολή άχρηστων ουσιών.

Σκοπός μας είναι να διατηρούμε το σώμα υγιές για να μπορούμε να ασκούμε τα καθημερινά μας καθήκοντα και τους στόχους σε σχέση με αυτή την ενσάρκωση και να ασκούμαστε απρόσκοπτα για την επίτευξη της αυτοπραγμάτωσης. Η υγεία επιτυγχάνεται με το να διατηρούμε σε ισορροπία τα τρία ντόσας, μέσα από την σωστή διατροφή, την άσκηση, τις σωστές σχέσεις, τον επαρκή ύπνο και την ορθή χρήση του σώματος, των αισθήσεων και του νου. 

2.     ΠΡΑΝΑ (Ζωτική ενέργεια) και Σεξουαλική ενέργεια

Οι δύο κύριες απόψεις του Πράνα είναι η φυσικό και η ψυχικό (ζωτική ενέργεια). 

Το φυσικό πράνα σχετίζεται με τις λειτουργίες του φυσικού σώματος και το ψυχικό πράνα με τις ψυχολογικές λειτουργίες.  


Τα συναισθήματα, οι συγκινήσεις και η επιθυμία είναι εκφράσεις του ψυχικού πράνα. Η απαλλαγή μας από αρνητικά συναισθήματα και τις επιθυμίες σχετίζεται με τον εξαγνισμό του ψυχικού πράνα. Επειδή τα συναισθήματα και οι συγκινήσεις είναι εκδηλώσεις του ψυχικού πράνα, μπορούμε να αλλάξουμε την συναισθηματική μας κατάσταση και να εξαλείψουμε τα αρνητικά συναισθήματα με ενεργειακές θεραπείες και τεχνικές (όπως το EFT) που εστιάζονται στην ενέργεια.

Το πράνα έχει πέντε κύριες απόψεις: (Πράνα, Απάνα, Ουντάνα, Σαμάνα και Βυάνα). Το φυσικό πράνα σχετίζεται με τις φυσιολογικές λειτουργίες του σώματος και το ψυχικό με τις ψυχολογικές (συγκινησιακές και νοητικές).  

Υπάρχει και το ανώτερο ή πρωταρχικό Πράνα που σχετίζεται με τους πνευματικούς κόσμους. Είναι αυτό που λένε Άγιο Πνεύμα στη Χριστιανική θρησκεία, Θεϊκή Μητέρα ή Μαχασάκτι στην ανατολή.  Διαβάστε για τα 5 πράνας εδώ  Secrets of the Five Pranas (Αγγλικά) 

Σκοπός της πνευματικής άσκησης είναι να μην σπαταλάμε την ενέργεια άσκοπα, να καθαρίζουμε τη ενέργεια με διάφορες τεχνικές, να την διατηρούμε σε ισορροπία και να προσλαμβάνουμε καθαρή ενέργεια από σαττβικές τροφές, σαττβικές εντυπώσεις, επαφή με την φύση, πραναγιάμα και  διαλογισμό. 

Η σεξουαλική ενέργεια:  Η σεξουαλική ενέργεια είναι η πιο θεμελιώδης έκφραση της κοσμικής ενέργειας, γιατί μέσω αυτής γεννιέται και υπάρχει ολόκληρο το σύμπαν.

Στον άνθρωπο η σεξουαλική ενέργεια παίζει πολύ σημαντικό ρόλο γιατί σχετίζεται με την αναπαραγωγή και τη διατήρηση του είδους μας, την απόλαυση, την υγεία μας σωματική και νοητική, αλλά παίζει εξέχοντα ρόλο και στην πνευματική ανάπτυξη.

Η σεξουαλική ενέργεια είναι η πιο βαθιά δεξαμενή της ενέργειας μας. Οι δυναμικοί άνθρωποι έχουν δυνατή σεξουαλική ενέργεια. Στα σεξουαλικά υγρά (σπέρμα και τα κολπικά υγρά) βρίσκονται αποθηκευμένες οι πιο λεπτοφυείς ουσίες-ενέργειες Ότζας και Τέτζας, (Ojas & Tejas ), που είναι πολύ σημαντικές για την διατήρηση της καλής υγείας, την ψυχική και συναισθηματική ισορροπία και αρμονία και την επίτευξη ανώτερων επιπέδων Συνειδητότητας. Οι ανώτερες νοητικές λειτουργίες αναπτύσσονται πλήρως όταν αυτές οι ενέργειες μέσω πνευματικών πρακτικών και διαλογισμού διαποτίζουν τον εγκέφαλο και τον νου.

Στο ψυχικό επίπεδο η σεξουαλική ενέργεια σχετίζεται με την αφύπνιση της Σάκτι -Κουνταλίνι (Kundalini Shakti.) και την ενεργοποίηση και πλήρη αφύπνιση των επτά κύριων τσάκρας. 

Ο στόχος της γιόγκα είναι η διατήρηση της σεξουαλικής ενέργειας, ο εξαγνισμός της και η μετατροπή της, προκειμένου να ενεργοποιηθούν τα τσάκρα, να αναζωογονηθεί ο νους και η διάνοια και να αφυπνιστεί η Σάκτι -Κουνταλίνι Αυτό μπορεί να γίνει ή με πλήρη αγαμία ή με εξάσκηση της τάντρα γιόγκα, που συμπεριλαμβάνει μεταξύ άλλων την ερωτική πράξη χωρίς οργασμό και την μετατροπή της σεξουαλικής ενέργειας.  

Το Μάνας-Manas (νους), 

το Μπούντι-Buddhi (Ευφυία, Διάνοια), 
ο Αχάμκαρα-Ahamkara (Εγώ, η ψευδαισθησιακή ταυτότητα) και 
το Τσίττα-Chitta (Υποσυνείδητο, Μνήμη, γενικό πεδίο του νου), 
αποτελούν το τετραπλό εσωτερικό όργανο το οποίο ονομάζεται ΑΝΤΑΧΚΑΡΑΝΑ 

Το Ανταχκαράνα είναι φτιαγμένο από τα 5 λεπτοφυή στοιχεία (Τανμάτρας) και απ΄ τη φύση του είναι σαττβικό. ‘Ομως εξ αιτίας της άγνοιας και της ταύτισης του με τα αντικείμενα των αισθήσεων και την ανάπτυξη του εγώ ‘μολύνεται’ από τις ράτζας και τάμας γκούνας. Σκοπός της πνευματικής άσκησης είναι να εξαλείψουμε τις ράτζας και τάμας γκούνας από αυτό και να τον επαναφέρουμε στην σαττβική του κατάσταση.

3.      ΜΑΝΑΣ ο εξωτερικός νους

Έχει διάφορες λειτουργίες. Κάνει πραγματικά μια τεράστια εργασία. Συντονίζει την λειτουργία των 5 αισθήσεων πρόσληψης και 5 αισθήσεων της δράσης. Συντονίζει τις θεληματικές κινήσεις του σώματος και τις εναρμονίζει με τις αισθήσεις. Με το μάνας σχετίζονται, το εγώ, οι κατώτερες συγκινήσεις και οι μηχανικές σκέψεις. Ο μάνας φέρνει μέσω των αισθήσεων εξωτερικές πληροφορίες από τον κόσμο στην διάνοια και την Συνειδητότητα, και εκτελεί τις εντολές που παίρνει από την διάνοια. Δυστυχώς εξ αιτίας του εγώ ο μάνας λειτουργεί ανεξέλεγκτα και ασυνείδητα. Και αυτό είναι η κύρια αιτία κάθε δυσαρμονίας, ασθένειας και της δυστυχίας μας. 

Σκοπός της πνευματικής άσκησης είναι να εξαγνίσουμε το νου (μάνας),  να τον θέσουμε υπό το έλεγχο μας (να τον κάνουμε συγκεντρωμένο, σταθερό ) και στην υπηρεσία της διάνοιας και της Συνειδητότητας. Το να τρέφουμε τον νου με σαττβικές εντυπώσεις (μαζί με τις πνευματικές πρακτικές) και να αποφεύγουμε τις ρατζασικές και ταμασικές είναι από του βασικότερους τρόπους να εξαγνίσουμε το νου. 

4. Η ΔΙΑΝΟΙΑ- ΜΠΟΥΝΤΙ / Η κατώτερη διάνοια και η ανώτερη διάνοια 

Εδώ είναι η πραγματική δύναμη του ανθρώπου και αυτό που τον κάνει να ξεχωρίζει ουσιαστικά από όλα τα άλλα έμβια όντα. Η διάνοια έχει τις ικανότητες που χρειαζόμαστε για να πετύχουμε την αυτοπραγμάτωση. 

Αν και η διάνοια είναι μία έχει δύο επίπεδα λειτουργίας. Όταν είναι εξωστρεφής και λειτουργεί κάτω από την κυριαρχία του εγώ, δυσλειτουργεί και λειτουργεί πολύ περιορισμένα. Όταν λειτουργεί ανεξάρτητα από το ρατζασοταμασικό εγώ και σε επαφή με την Συνειδητότητα τότε  λειτουργεί σύμφωνα με τη φύση της και αναπτύσει πλήρως όλες τις λειτουργίες της.

 Η κατώτερη διάνοια: Στην κατώτερη διάνοια ανήκουν οι πεποιθήσεις, τα δόγματα, οι πίστεις η ξεχωριστότητα, οι διαχωρισμοί, η διαίρεση, η αβαθής μεροληπτική σκέψη, η κατώτερη λογική η επηρεασμένη από τις συγκινήσεις. Λειτουργεί κάτω από την επίδραση του εγώ για αυτό στην πραγματικότητα λειτουργεί ως υπηρέτης του εγώ παρά σαν υπηρέτης της Ψυχής. Η επιστημονική πρόοδος και η τεχνολογία οφείλεται σε αυτό το μέρος της διάνοιας και σε μερική συμμετοχή της ανώτερης διάνοιας.  Στην διάνοια βρίσκεται η  ικανότητα της λογικής, το να αποφασίζουμε και να έχουμε διάκριση αλλά κάτω από την επίδραση του εγώ αυτά λειτουργούν πολύ περιορισμένα.

Ανώτερη διάνοια: Σε αυτή βρίσκεται η ανώτερη ευφυΐα μας, η διάκριση ανάμεσα στο αληθινό και το μη αληθινό, η συναίσθηση των λαθών μας, αυτό που λέμε συνείδηση συνήθως. Η αποσπασμένη παρατήρηση, η ανώτερη λογική, η διαισθησιακή γνώση και η ικανότητα να αποφασίζουμε αλλά με καθαρότητα και σε αρμονία με τη ψυχή μας. Επίσης η δύναμη της θέλησης ελεύθερης από το εγώ.

Το σημαντικότερο έργο της πνευματικής εργασίας γίνεται από την διάνοια γι αυτό πρέπει να την ελευθερώσουμε από τις επιρροές του ρατζασοταμασικού εγώ και του μάνας, να εγκαταλείψουμε λανθασμένες πεποιθήσεις και πίστεις και να την εξασκούμε ώστε να αναπτύξουμε πλήρως τις δυνατότητες της.

5. ΑΧΑΜΚΑΡΑ -Ahamkara / ΤΟ ΕΓΩ

Το Εγώ είναι η ψευδαισθησιακή μας ταυτότητα. Το εγώ μαζί με τις τρείς γκούνας (σάττβα-ράτζας-τάμας) δημιουργούν την ταύτιση με το σώμα και μας κάνουν να ξεχνάμε τον αληθινό μας Εαυτό. Και πιο συγκεκριμένα είναι το ρατζασοταμασικό εγώ (όχι το σαττβικό) που δημιουργεί την ψευδαίσθηση ότι είμαστε το σώμα και στρέφει το νου προς τα αντικείμενα των αισθήσεων και αναζητεί την απόλαυση και τις επίγειες επιτυχίες. 

Συνοπτικά, η απόλαυση, η επιθυμία για απόλαυση, η ξεχωριστότητα από το όλον, ο φόβος, η ψευδαίσθηση 'είμαι το σώμα' και η ψυχαναγκαστική ανάγκη να νιώθουμε ανώτεροι, είναι η βάση πάνω στην οποία αναπτύσσεται όλος ο εγωικός μηχανισμός. 

Μερικές από τις εκφράσεις του ρατζασοταμασικού εγώ -σε έναν ατέλειωτο κατάλογο- είναι:

Θυμός, επιθετικότητα, μίσος, υπερηφάνεια, απληστία, φιλαργυρία, λαγνεία, λαιμαργία, φιλοδοξία, κατάκριση, ανυπομονησία, φλυαρία, υπερκαταναλωτισμός, θλίψη, ζήλια, απαισιοδοξία, σύγκριση, παράπονα, πικρία, κατάθλιψη, ενοχές, βαρεμάρα, έλλειψη ικανοποίησης, έλλειψη πληρότητας, ανησυχία, άγχος, κατανάλωση καπνού και αλκοόλ, χρήση ναρκωτικών και εθισμοί σε αυτά, τελειομανία, εργασιομανία, έλεγχος των άλλων, κυριαρχία στους άλλους, κακοποίηση ανθρώπων-ζώων-περιβάλλοντος, μυθομανία, παράνοια, μεγαλομανία, καχυποψία, συκοφαντία, ψέμα, αρέσκεια-απαρέσκεια, έλξη-απώθηση… 

Σκοπός της πνευματικής άσκησης είναι να διαλύσουμε το εγώ και να συνειδητοποιήσουμε την αληθινή μας φύση (Άτμαν - Συνειδητότητα).  

Διαβάστε στην ιστοσελίδα μου ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΕΓΩ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΙΣ ΓΚΟΥΝΑΣ αλλά και πολλά άλλα άρθρα σχετικά με τη φύση του εγώ και της επιθυμίας.

6. ΤΣΙΤΤΑ-Chitta (Υποσυνείδητο με 49 επίπεδα, Μνήμη, γενικό πεδίο του νου).  

Το Τσίττα-Chitta είναι το γενικό πεδίο του νου, ο πυρήνας θα λέγαμε του νου. Το Τσίττα είναι καταγραμένες όλες οι μνήμες εμπειριών: αισθητηριακές, συναισθηματικές, νοητικές, κινητικές και ενστικτώδης μνήμες.

Στο Τσίττα υπάρχουν όλα τα συναισθηματικά τραύματα καθώς και όλοι οι νοητικοί και συναισθηματικοί προγραμματισμοί. Αυτοί οι προγραμματισμοί επηρεάζουν την αντίληψή μας και τη λειτουργία του Μάνας (εξωτερικός νους) και του Μπούντι (Διάνοια) και μας εμποδίζουν να έχουμε τις ανώτερες εμπειρίες της Συνειδητότητας (άνευ όρων αγάπη, την ευτυχία, την αρμονία, την ειρήνη κλπ). 

Η αγάπη και οι εκφράσεις της: οι συμπάθεια, συμπόνια, η καλοσύνη και η αφοσίωση σχετίζονται με το Τσίττα, αλλά δεν μπορούν να εκφραστούν ελεύθερα, επειδή το Τσίττα είναι περοιορισμένο από τους προγραμματισμούς του εγώ (νοητικούς, συναισθηματικούς, ενεργειακούς). 

Σκοπός της πνευματικής άσκησης είναι να αναπτύξουμε τη μνήμη και να δημιουργήσουμε θετικές συνήθειες. Είναι να καθαρίσουμε το Τσίττα από όλες τις εγωϊκές τάσεις, τους προγραμματισμούς και τα ασυνείδητα νοητικά και συγκινησιακά πρότυπα, ώστε να αντανακλά με καθαρότητα την Συνειδητότητα για να λειτουργεί σε αρμονία με αυτή.    

7. ΑΙΤΙΑΤΟ ΣΩΜΑ

Σε αυτό βρίσκονται οι ρίζες-αιτίες του εγώ, αλλά και όλες οι εμπειρίες που περάσαμε σε αυτή την ζωή και σε προηγούμενες σαν σπόροι. Σε αυτό βρίσκεται ότι πρόκειται να εκδηλώσουμε μελλοντικά. Από αυτό εξαρτάται η γέννηση του σώματος και του νου. Λέγεται το σώμα της ευδαιμονίας γιατί αντανακλά την ευδαιμονία του Θεϊκού μας Είναι ή Άτμαν (Συνειδητότητα). Ανάλογα με την αγνότητα του βιώνουμε περισσότερο ή λιγότερο καθαρά την ευδαιμονία του Άτμαν.   

Σκοπός της πνευματικής άσκησης είναι να εξαλείψουμε τις ράτζας και τάμας γκούνας από το αιτιατό σώμα και όλες τις ρίζες-αιτίες του εγώ.

ΣΥΝΕΙΔΗΤΟΤΗΤΑ- Ψυχή ή Πνεύμα ( Άτμαν ή Μπράμαν)

Η Συνειδητότητα είναι ο αληθινός μας Εαυτός, η πηγή, η αρχή και το τέλος όλων. Αν και δεν έχει χαρακτηριστικά όπως οι μορφές παρά ταύτα ονομάζεται ως Σατ-τσιτ-ανάντα (Sat-chit-ananda), που σημαίνει απόλυτη Ύπαρξη-Συνειδητότητα-Ευδαιμονία. Η ατομική συνειδητότητα (Άτμαν) και η συπαντική συνειδητότητα (Μπράμαν) είναι ταυτόσιμες. Δεν υπάρχουν δηλαδή δύο Συνειδητότητες, και η φαινομενικά ατομική συνειδητότητα δεν είναι τμήμα ή μερος της συμπαντικής. Η μία και μοναδική χωρίς δεύτερη συμπαντική συνειδητότητα εξ αιτίας του ατομικού νου φαίνεται να είναι ατομική. Η συνειδητότητα αν και διαποτίζει και διαπερνάει τα πάντα είναι πέρα από την δημιουργία και ανέγγιχτη από οτιδήποτε συμβαίνει σε αυτή. Είναι η πηγή της σχετικής μας ύπαρξης (σώμα, πράνα, ανταχκαράνα- νους, αιτιατό σώμα) και ο τελικός σκοπός μας, δηλαδή η συνειδητοποίηση ότι είμαστε Συνειδητότητα.  Όλα τα πνευματικά μονοπάτια από την ανατολή στην δύση και από το βορρά στο νότο έχουν σαν προορισμό την επίγνωση της αληθινής μας φύσης.

 Σκοπός της πνευματικής άσκησης είναι η συνειδητοποίηση ότι είμαστε η Συνειδητότητα και όχι το σώμα και  ο νους που νομίζουμε ότι έιμαστε εξ αιτίας της άγνοιας κα της ανάπτυξης του εγώ.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ

από πέντε επικαλλύματα ή τρία σώματα*.

 Σύμφωνα με την Αντβάϊτα Βεδάντα ο κατώτερος μας εαυτός αποτελείται από τρία σώματα ή πέντε επικαλύμματα. 

ΤΑ ΠΕΝΤΕ ΕΠΙΚΑΛΥΜΜΑΤΑ Ή ΚΟΣΑΣ ΕΙΝΑΙ

1. Αναμάγια κόσα - Annamaya Kosha  (το κόσα της τροφής)
2. Πραναμάγια κόσα - Pranamaya kosha ( το κόσα της ενέργειας)
3. Μανόμαγια κόσα - Manomaya kosha  ( το κόσα του μάνας, ο εξωτερικός νους)
4. Βιγναμάγια κόσα - Vijnanamaya kosha  ( το κόσα της Διάνοιας)
5. Ανανταμάγια κόσα - Anandamaya kosha  ( το κόσα της Ευδαιμονίας)

ΤΑ ΤΡΙΑ ΣΩΜΑΤΑ ΕΙΝΑΙ

1. ΦΥΣΙΚΟ  -   Το Annamaya Kosha αποτελεί το ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΣΩΜΑ
2. ΑΣΤΡΙΚΟ  -Τα τρια κόσας Pranamaya kosha - Manomaya kosha - Vijnanamaya kosha αποτελούν το ΑΣΤΡΙΚΟ ΣΩΜΑ
3. ΑΙΤΙΑΤΟ - Το Anandamaya kosha   αποτελεί το ΑΙΤΙΑΤΟ ΣΩΜΑ

~~~~~~~~~```

Το Μάνας-Manas (Εξωτερικός νους, αισθητηριακός, συγκινησιακός), 
το Μπούντι-Buddhi ( Ευφυία, Διάνοια), 
ο Αχάμκαρα-Ahamkara (Εγώ, η ψευδαισθησιακή ταυτότητα) και 
το Τσίττα-Chitta (Υποσυνείδητο, Μνήμη, γενικό πεδίο του νου) 

  ονομάζονται στην Βεδάντα, Ανταχκαράνα, το τετραπλό εσωτερικό όργανο.