1. Η Ευτυχία είναι εσωτερική υπόθεση
Η ευτυχία είναι εσωτερική υπόθεση. Είναι χαρακτηριστικό της αληθινής μας φύσης.
Δεν χρειαζόμαστε τίποτε από τον εξωτερικό κόσμο για να βιώσουμε την υπέρτατη ευτυχία ή ευδαιμονία. Το μόνο που χρειάζεται είναι να στραφούμε μέσα μας για να ανακαλύψουμε ξανά αυτό που ήδη είμαστε, και το οποίο δεν συνειδητοποιούμε γιατί έχουμε στρέψει την προσοχή μας στον εξωτερικό κόσμο, τον κόσμο των αισθήσεων.
Ταυτισμένοι με το σώμα, το νου και τα αντικείμενα των αισθήσεων, ο εξωτερικός κόσμος φαντάζει στέρεος και πραγματικός ενώ ο εσωτερικός κόσμος αδιόρατος, ασαφής και φανταστικός.
Στη πραγματικότητα αυτό που είναι σταθερό είναι ο εσώτερος Εαυτός (Είναι, Συνειδητότητα), αθάνατος, αιώνιος πάντα ευδαίμων. Ο Εαυτός είναι η σταθερή και ακατάστρεπτη βάση (π.χ. οθόνη και ταινία) επάνω στη οποία εμφανίζονται και εξαφανίζονται τα διάφορα φαινόμενα και οι κόσμοι.
Με μια απλή παρατήρηση μπορούμε να διαπιστώσουμε ότι όλα στον κόσμο αλλάζουν. Εμφανίζονται κάποια στιγμή, μεγαλώνουν, ωριμάζουν, γερνάνε, παρακμάζουν και πεθαίνουν. Πως μπορεί κάτι που είναι υποκείμενο στη φθορά και στο θάνατο να μας δώσει αληθινή και παντοτινή ευτυχία; Πως μπορεί κάτι που είναι έξω από μας να μας δώσει μια ευτυχία που θα διαρκέσει για πάντα; Πως μπορούν άψυχα αντικείμενα να μας δώσουν ευτυχία;
Η ευτυχία είναι ιδιότητα της ίδιας της ζωής η οποία είναι η δημιουργός όλων των αντικειμένων και των κόσμων. Αυτό που είναι η πηγή της ζωής είναι ο ίδιος μας ο Εαυτός, ή Άτμαν, που διαπερνάει όλο το σύμπαν και είναι αδιόρατος για τις αισθήσεις και τον αισθησιακό νου. Ο Εαυτός μας είναι ένα με τον συμπαντικό Εαυτό ή Μπράχμαν αυτό που οι άνθρωποι και οι θρησκείες αποκαλούν Θεό.
Με τη δύναμη της μάγια (πλάνη) ο νους προσκολλάται στο σώμα, και τα αντικείμενα των αισθήσεων και προσπαθεί να νοιώσει ευτυχία απολαμβάνοντάς τα. Αυτό όμως δημιουργεί μια συνεχή αναστάτωση, αναταραχή και ανησυχία στο νου εξ αιτίας της οποίας δεν βιώνουμε την ευτυχία.
Μόνο ένας άνθρωπος με γαλήνιο νου μπορεί να πετύχει την συνειδητοποίηση του Εαυτού και την ανώτατη ευτυχία. Γαλήνιος είναι ο νους που έχει εξαγνιστεί από όλες τις επιθυμίες, τα πάθη, τα αρνητικά συναισθήματα και όλες τις σαμσκάρας (εντυπώσεις) που έχουν καταγραφεί στο υποσυνείδητο. (ΜΠΑΓΚΑΒΑΤ ΓΚΙΤΑ)
Η συνειδητοποίηση του υπέρτατου Εαυτού, πετυχαίνεται με έναν αγνό νου και την εστίασή του στον Εαυτό. Σε έναν αγνό νου ο εσωτερικός μας ήλιος αντανακλάται χωρίς καμία διαστρέβλωση όπως ο φυσικός ήλιος σε έναν καθαρό καθρέφτη.
Ο νους εξαγνίζεται με συστηματική εργασία και άσκηση. Απαιτείται γνώση και κατανόηση αλλά κυρίως πρακτική. Απλά και μόνο η θεωρητική γνώση δεν μπορεί να επιφέρει αλλαγές στη δομή του νου, να αλλάξει τα δεδομένα και τις συνήθειες του. Σταθερή αποφασιστικότητα, πίστη, σταθερότητα και υπομονή είναι απαραίτητα συστατικά σ’ αυτή την προσπάθεια.
Ύψιστη ευτυχία και ευδαιμονία βιώνουμε όταν είμαστε σε κατάσταση σαμάντι, ή έκσταση, κατά την οποία έχουμε υπερβεί το νου και είμαστε ένα με την αληθινή φύση μας, την αγνή συνειδητότητα -ή Άτμαν.
Η αληθινή μας φύση (αγνή συνειδητότητα) έχει σαν κύριο χαρακτηριστικό της την απόλυτη ευδαιμονία. Τίποτε άλλο δεν μπορεί να συγκριθεί με αυτήν την ανώτατη ευτυχία. Τα άλλα δύο χαρακτηριστικά της είναι αιώνια ύπαρξη και αιώνια συνειδητότητα. Στα σανσκριτικά αυτό λέγεται Sat-chit-ananda.
Κανένα αντικείμενο ή εξωτερική κατάσταση δεν μπορεί να μας κάνει ευτυχισμένους αν δεν είμαστε στην κατάλληλη εσωτερική κατάσταση.
Απ’ τη στιγμή που ο νους βιώσει μια ανώτερη ευτυχία θα κάνει οτιδήποτε για να τη βιώσει ξανά. Είναι χαρακτηριστικό του νου να αναζητά την ευτυχία σε πράγματα που ήδη του έδωσαν κάποιο είδος ευτυχίας.
Σε στιγμές ησυχίας του νου, ή στιγμές που μπορεί να είναι προσηλωμένος σε κάτι για πολύ ώρα, βιώνουμε καταστάσεις βαθιάς ευτυχίας γιατί τότε υπάρχει χώρος να εκδηλωθεί η εσωτερική μας πραγματικότητα.
Αθλητές ακραίων σπορ βιώνουν τέτοιες καταστάσεις γιατί ο νους τους, εξ αιτίας της επικινδυνότητας του αθλήματος, σταματά από οποιαδήποτε διακύμανση ή ταλάντευση. Αλλά δυστυχώς δεν αντιλαμβάνονται ότι η χαρά που βιώνουν δεν οφείλεται σε αυτό που κάνουν αλλά στην κατάσταση που βρίσκεται ο νους τους.
Παρόμοια όταν απολαμβάνουμε το αντικείμενο της επιθυμίας μας, νιώθουμε μια βαθύτερη ικανοποίηση. Αυτό δεν οφείλεται στο αντικείμενο αλλά στο γεγονός ότι ο νους από τη στιγμή που απέκτησε το ποθούμενο, γίνεται ήρεμος για κάποιο μικρό χρονικό διάστημα και έτσι μπορεί έστω και για λίγο ο Άτμαν να εκδηλωθεί μέσα μας. Αυτός είναι η αιτία που βιώνουμε αυτές τις στιγμές ευτυχίας.
Αμέσως μετά ο νους, εξ αιτίας της ρατζασικής του φύσης και της δυνατής τάσης που έχει να στρέφεται προς τα έξω μέσα απ’ τις αισθήσεις, αναζητά κάποιο άλλο αντικείμενο που νομίζει πως μπορεί να του δώσει ευτυχία. Αυτό δημιουργεί ανησυχία και αναταραχή στο νου γεγονός που καθιστά αδύνατη την βίωση της ευτυχίας.
Αυτό επαναλαμβάνεται συνέχεια χωρίς να έχουμε επίγνωση, καθώς ο νους είναι συνεχώς στραμμένος προς τα έξω. Έτσι όλες οι εσωτερικές διαδικασίες και καταστάσεις του νου είναι αδύνατον να γίνουν αντιληπτές και να έρθουν στο φως της συνειδητότητας. Αγνοώντας όλα αυτά γινόμαστε θύματα και υπηρέτες του νου αντί να είμαστε οι αφέντες του.
Στιγμές έξαψης και ενθουσιασμού μπερδεύονται με την αληθινή ευτυχία που βιώνεται όταν ο νους είναι γαλήνιος και ειρηνικός. Αυτό οφείλεται στο ότι ο νους κυριαρχείται κυρίως από τις ρατζασικές και τις ταμασικές ενέργειες, ή ποιότητες, που αποτελούν τη δημιουργία.
Ευτυχία μπορούμε να βιώσουμε όταν κυριαρχεί στο νου μας η Σάττβα[*] ενέργεια.
Πρέπει να διατηρούμε την ενέργεια υψηλά ποσοτικά και ποιοτικά (Σάττβα). Να μάθουμε να παίρνουμε ενέργεια από ανώτερες πηγές και να μάθουμε να μην τη σπαταλάμε άσκοπα. Όταν είμαστε κουρασμένοι και ταλαιπωρημένοι ψυχικά και σωματικά, πως μπορούμε να είμαστε ευδιάθετοι ή χαρούμενοι; Αυτό που χρειαζόμαστε είναι ύπνος και ξεκούραση.
Απαραίτητη προϋπόθεση να είμαστε ευτυχισμένοι είναι η καλή υγεία, ψυχική και σωματική. Στο σώμα υπάρχουν τρεις βασικές ενέργειες τις οποίες πρέπει να διατηρούμε σε ισορροπία. Αυτές είναι η Βάτα, Πίττα και Κάφα. Από τις τρεις, αυτή που εύκολα ανισορροπεί και επιφέρει αρνητικές συνέπειες στη λειτουργία του σώματος και του νου είναι η Βάτα. Αν βρίσκεται σε ανισορροπία για μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί να εκδηλωθεί ασθένεια σε κάποιο μέρος του σώματος. Το ίδιο και οι άλλες.
Οι ενέργειες αυτές για να διατηρούνται σε ισορροπία πρέπει να φροντίζουμε τον εαυτό μας σε όλα τα επίπεδα. Απαιτείται κατάλληλη Σαττβική διατροφή σύμφωνα με την ιδιοσύσταση του σώματός μας, την ηλικία, το κλίμα και την εποχή. Χρειαζόμαστε επίσης κατάλληλη τροφή για το νου και τις αισθήσεις. Υπερβολική χρήση, έλλειψη ή λανθασμένη επαφή των αισθήσεων με τα αντικείμενα επιφέρει ανισορροπία σ’ αυτές τις ενέργειες. Ακόμη η υπερβολική χρήση ενός μόνο κέντρου λειτουργίας (π.χ. μόνο του νου ή του κινητικού, ή του συγκινησιακού) προκαλεί ανισορροπία.
Η φυσική άσκηση, οι αναπνευστικές ασκήσεις, το περπάτημα, ο χορός, το τραγούδι η χειρονακτική εργασία και ιδιαίτερα η ενασχόληση με τη γη, η καθαριότητα, η αποτοξίνωση κατά περιόδους (με δίαιτα ή ελαφριά νηστεία, Αγιουρβέρδα παντσακάρμα κ.λπ.), η μελέτη κυρίως πνευματικών βιβλίων, οι τεχνικές χαλάρωσης και οι διάφορες πνευματικές ασκήσεις μας επιτρέπουν να διατηρούμε την ενέργεια μας υψηλά, να έχουμε καλή σωματική και ψυχική υγεία. Δημιουργούμε έτσι τις προϋποθέσεις για να προσεγγίσουμε την αληθινή μας φύση, την ευτυχία, την αρμονία και την συμπαντική αγάπη.
Βασική εργασία που έχουμε να κάνουμε είναι να αυξάνουμε συνεχώς τη Σάττβα ενέργεια και να μειώσουμε την Τάμας και τη Ράτζας. Αρχικά πρέπει να εξαλείψουμε την Τάμας* μέσω της Ράτζας* και σταδιακά να περάσουμε από τη Ράτζας στη Σάττβα. Αυτό γίνεται με πολλούς τρόπους όπως το να παίρνουμε σαττβική τροφή και σαττβικές εντυπώσεις μέσω των αισθήσεων, να ερχόμαστε σε επαφή με την φύση, να κάνουμε συγκέντρωση, διαλογισμό, κίρταν, κάρμα γιόγκα, να επαναλαμβάνουμε μάντρα ή τα ονόματα του Θεού, να επισκεπτόμαστε ιερούς τόπους, να ερχόμαστε σε επαφή με πνευματικούς δασκάλους ή ανθρώπους, εναλλακτικές θεραπείες όπως τα ανθοϊάματα του Μπάχ, το ρέϊκι κ.λπ. που θα αναλυθούν σε άλλα κεφάλαια.
Οι επιθυμίες και η προσκόλληση είναι τα κύρια εμπόδια στην ευτυχία μας. Καθώς αναζητούμε την ευτυχία σε πράγματα έξω από τον Εαυτό μας δημιουργούμε ήδη τη βάση για τη δυστυχία μας. Αμέσως δημιουργείται ο φόβος μέσα μας για δύο κυρίως λόγους. Φοβόμαστε ότι δεν θα αποκτήσουμε αυτό που επιθυμούμε ή, αν το αποκτήσουμε, φοβόμαστε μήπως το χάσουμε. Ο νους μας γίνεται υπερδραστήριος και προσπαθεί να βρει τρόπους να ικανοποιήσει την επιθυμία. Οτιδήποτε μπαίνει εμπόδιο στην επίτευξη του ποθούμενου δημιουργεί θυμό. Και η μη πραγματοποίησή του φέρνει θλίψη.
Επιθυμία, φόβος, θυμός και θλίψη δημιουργούν έναν φαύλο κύκλο που μας κάνει μίζερους και δυστυχισμένους. Το χειρότερο από όλα είναι ότι δεν συνειδητοποιούμε αυτή την κατάσταση μέσα μας και ότι συνεχίζοντας με τον ίδιο τρόπο δεν είναι δυνατόν να βιώσουμε την ευτυχία που τόσο πολύ αναζητούμε.
Νιώθουμε πολύ μεγαλύτερη χαρά όταν δίνουμε παρά όταν παίρνουμε, αλλά εξ αιτίας της κακής εκπαίδευσης και της υπερβολικής ανάπτυξης του ‘Εγώ’, ή εγωισμού, νομίζουμε ότι μόνο αποκτώντας αυτά που επιθυμούμε θα γίνουμε ευτυχισμένοι. Πάρα πολλοί άνθρωποι σήμερα έχουν πράγματα που είχαν βασιλιάδες σε άλλες εποχές. Πόσοι από αυτούς είναι πραγματικά ευτυχισμένοι εξ αιτίας των αγαθών που έχουν στη κατοχή τους; Τα χρήματα δίνουν άνεση αλλά όχι ευτυχία.
Σήμερα ο κόσμος ζει εντονότερα από κάθε άλλη εποχή τη μεγαλύτερη ψευδαίσθηση που ο νους έχει δημιουργήσει ότι δηλαδή, η επίτευξη των επιθυμιών του και η απόκτηση αγαθών θα τον κάνουν ευτυχισμένο. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη πλάνη από αυτό και η πραγματικότητα που βλέπουμε γύρω μας το αποδεικνύει όλο και περισσότερο.
Η ευτυχία είναι εσωτερική κατάσταση του νου που μπορούμε όλοι να βιώσουμε μέσα από συστηματική άσκηση -ή σπάνια μέσα από συμπτώσεις. Στο χέρι μας είναι να πετύχουμε μια μόνιμη και διαρκή γαλήνη στο νου και να βιώνουμε συνέχεια την ευτυχία που όλοι αναζητάμε και θέλουμε να ζήσουμε.
Έχω ακούσει από πολλούς ανθρώπους να επαναλαμβάνουν ότι στη ζωή μπορεί κάποιος να έχει μόνο λίγες στιγμές ευτυχίας. Αυτό ισχύει για τους ανθρώπους που ζουν μηχανικά και δεν έχουν κάνει καμία εργασία πάνω στον εαυτό τους. Ο καθένας μπορεί να καταφέρει οι στιγμές ευτυχίας να είναι η συνήθης κατάστασή του, η οποία μπορεί να διακόπτεται από λίγες μόνο στιγμές ακεφιάς και θλίψης. Όσο θα συνεχίζουμε να πιστεύουμε πως αυτό είναι αδύνατον τότε πράγματι έτσι θα γίνει. Γιατί, ό,τι πιστεύουμε αυτό πραγματοποιείται. Δεν υπάρχει τίποτε σε αυτό τον κόσμο που ο άνθρωπος θα θελήσει να πραγματοποιήσει και δεν θα το καταφέρει. Έχουμε φτιαχτεί κατ’ εικόνα και κατ΄ ομοίωση του Θεού. Μέσα μας ο Δημιουργός εναπόθεσε όλες τις δυνάμεις και τις δυνατότητες για να φτάσουμε να γίνουμε ένα με Αυτόν. Ορθότερα θα έλεγα ότι είμαστε ήδη ένα με Αυτόν, αλλά η μη αγνότητα του νου δεν μας επιτρέπει να το συνειδητοποιήσουμε.
Παρά το γεγονός ότι η αληθινή ευτυχία πηγάζει από τον ίδιο μας τον εαυτό, σημαντικό ρόλο στο να ζούμε ευτυχισμένοι παίζει η ποιότητα των σχέσεων ιδιαίτερα μέχρι να έρθουμε σε επαφή με την πηγή της ευτυχίας μέσα μας. Η αρμονική συνύπαρξη, η επαφή και η επικοινωνία μπορούν να μας βοηθήσουν να προχωρήσουμε στην αυτογνωσία, την πνευματική εξέλιξη και να ζούμε με χαρά και αγάπη. Δίνοντας και παίρνοντας. Για να κάνουμε όμως αρμονικές σχέσεις πάλι είναι προϋπόθεση να εργαστούμε με τον εαυτό μας και να έχουμε καλυτερέψει σε διάφορα επίπεδα. π.χ. Να αποκτήσουμε περισσότερη αυτοπεποίθηση και αυτοαποδοχή, να είμαστε περισσότεροι ανεκτικοί και υπομονετικοί, να μάθουμε να συγχωρούμε, να δίνουμε ανιδιοτελώς, να μάθουμε να ακούμε , να επικοινωνούμε, να μοιραζόμαστε, να ελαττώσουμε την ένταση των διαφόρων αρνητικών συναισθημάτων, να αλλάξουμε λανθασμένες πεποιθήσεις κ.λπ. Θα έλεγα όμως, πάνω απ΄ όλα, να κατανοήσουμε ότι δεν είμαστε θύματα των άλλων αλλά υπεύθυνοι της δικής μας πραγματικότητας (δεν είναι δηλ. οι άλλοι υπεύθυνοι για το τι νοιώθουμε και σκεπτόμαστε, αλλά εμείς οι ίδιοι). Όλα αυτά πρέπει να αναπτυχθούν σε κάποιο βαθμό, ικανό να μας επιτρέψει να έχουμε αρμονικές σχέσεις.
Η ευτυχία δεν χαρίζεται ούτε πουλιέται αλλά κατακτιέται με προσωπικό αγώνα.
Κανείς δεν μπορεί να μας κάνει ευτυχισμένους παρά μόνο εμείς οι ίδιοι. Γιατί η ευτυχία είναι χαρακτηριστικό της ύπαρξής μας, της αληθινής μας φύσης, της ψυχής μας. Εκεί πρέπει να την αναζητήσουμε διεισδύοντας όλο και πιο βαθιά στο κέντρο της ύπαρξης μας, που είναι η καρδιά μας.
- Η αλήθεια βρίσκεται μέσα σας και σε όλη τη δημιουργία.
- Είναι ο αληθινός σας εαυτός, το αθάνατο θεϊκό πνεύμα.
- Συνειδητοποιήστε τον μέσα στην καρδιά σας.
- Δείτε τον σε κάθε μορφή και σε κάθε πρόσωπο.
- Υπηρετήστε τον με ανιδιοτέλεια και αγάπη.
- Προσηλώστε συνεχώς τον νου σας σε αυτόν.
- Επαναλαμβάνετε το όνομά του συνεχώς.
- Γιατί εσείς και αυτός είστε ένα.
- Όλοι μεταξύ μας είμαστε ένα, Μία ενότητα, ο Θεός.
[*] Σάττβα: είναι αρμονία, αγνότητα, γαλήνη του νου, διαύγεια, ξεκάθαρη κατανόηση, ευγενείς και θείες σκέψεις, γνώση, αρετή, διάκριση, καλοσύνη.
* Τάμας: Αδράνεια, σκοτάδι, άγνοια, νωθρότητα, αυτοκαταστροφικές τάσεις, καμία ικανότητα ορθής κρίσης, ανόητες πράξεις που δεν καθοδηγούνται από τη λογική, αδύνατη μνήμη, απροσεξία, τεμπελιά. Όταν κυριαρχεί η τάμας ο άνθρωπος κοιμάται πολύ, δεν του αρέσει η εργασία, ξεχνά εύκολα.
Ράτζας: Πάθος, δραστηριότητα, ανησυχία, αναστάτωση, αναζήτηση δύναμης, χρήματος, εξουσίας, φήμης, θολωμένη κατανόηση, έλλειψη διάκρισης, προσκόλληση στη δράση, κυνήγι αισθησιακών απολαύσεων, επιθυμίες, έλλειψη ικανοποίησης, απληστία, μπερδεύει την ευχαρίστηση με τον πόνο και την δυστυχία με την ευτυχία.
Το "μυστικό" για μια ζωή αφθονίας, αρμονίας, ευτυχίας και ικανοποίησης είναι να έχουμε ένα φωτεινό (σαττβικό) νου απαλλαγμένο από εγωϊκές τάσεις (εγώ), και επιθυμίες, και να ζούμε κάθε στιγμή σε συνειδητή επαφή με το Είναι μας (Συνειδητότητα).
🌺 Φως, Ειρήνη, Αγάπη
